Skip to content
Ормускиот теснец повторно стана клучната точка преку која се мери ризикот за светската економија, откако Иран дополнително ја заостри контролата врз пловидбата низ овој поморски теснец, а бродскиот сообраќај нагло опадна. Според последните извештаи, низ теснецот и натаму минува само ограничен број бродови, додека дел од пловилата се враќаат назад или чекаат координација за премин.
Проблемот не е само во воената ескалација, туку и во тежината на самиот теснец за глобалната енергетика. Низ Ормускиот теснец минува околу една петтина од светската трговија со нафта и течен природен гас, па секое поголемо нарушување веднаш се прелева врз цените, транспортот и инфлацијата. Ројтерс објави дека нарушувањата во Ормус веќе се сметаат за најголемиот тековен шок за енергетските пазари, а анализите предупредуваат дека подолга блокада би оттурнала милиони барели дневно надвор од пазарот.
Во последните денови Иран соопшти дека „непријателски“ бродови нема да имаат слободен премин, додека за останатите се бара координација со иранските власти. Ројтерс јави дека две кинески пловила се обиделе да излезат од Персискиот Залив, но се вратиле назад непосредно пред преминот, што дополнително ја покажа неизвесноста и за бродови од земји што Техеран јавно ги смета за непријателски неутрални или прифатливи.
Паралелно со тоа, Асошиејтед прес објави дека Иран фактички воспоставува режим на построга контрола врз преминот, со проверки, насочување на бродовите низ ирански води и случаи на наплата за премин. Истите извештаи наведуваат дека сообраќајот низ теснецот е намален за околу 90 отсто во споредба со вообичаеното ниво, што веќе создава проблеми не само за нафтата, туку и за снабдувањето со гас и суровини.
Пазарот реагираше веднаш. Ројтерс објави дека Брент нафтата во текот на кризата кратко надмина 119 долари за барел, а цените остануваат покачени во сите сценарија што аналитичарите сега ги разгледуваат. Банката Barclays процени дека подолга блокада на Ормус би можела да исфрли од пазарот меѓу 13 и 14 милиони барели дневно.
За Европа и за земји како Македонија, ваквиот развој најбрзо се чита преку горивата, транспортот и трошоците за увоз. Ројтерс предупредува дека повисоките енергетски цени најсилно ги погодуваат увозно зависните економии и секторите што директно зависат од транспорт, хемикалии и земјоделски инпути. Токму затоа Ормускиот теснец во моментов не е само геополитичка точка на картата, туку и место од кое повторно почнува притисокот врз цените насекаде.