Skip to content
JADES-ID1 протокластер, најоддалечената потврдена „пред-кластeр“ структура досега, ја откри тим астрономи со комбинирани набљудувања од вселенските телескопи Џејмс Веб и Чандра, во поле што се преклопува со Chandra Deep Field South, објавувајќи на 28 јануари 2026 дека гледаме собирање на најмалку 66 галаксии и облак од жежок гас какви што се очекуваат во зрели галактички јата, но само околу една милијарда години по Големата експлозија.
Длабоката слика што го „запали“ прашањето за теоријата
Светлината од оваа структура патувала околу 12,7 милијарди години до Земјата, што значи дека ја гледаме речиси на почетокот на космичката историја. Во таа епоха, според доминантните модели, Универзумот сè уште не би требало да има доволно време и доволна густина на галаксии за да се склопи објект со ваква маса и организација. Токму затоа откритието се толкува како сигнал дека формирањето на најголемите космички структури можеби се случувало побрзо отколку што претпоставуваме.
Како се „потврдува“ протокластер
Клучниот доказ доаѓа од спојување на два вида податоци. Џејмс Веб во инфрацрвено регистрира густо групирање галаксии кои, според анализата, се држат заедно под дејство на гравитацијата. Чандра, пак, детектира Х-зрачење од огромен облак жежок гас, загреан на милионски температури, што е класичен потпис на материја која паѓа во гравитациска „јама“ и се загрева во ударни бранови. Токму комбинацијата на многу галаксии и жежок гас е причината поради која JADES-ID1 се издвојува од други кандидати во истото поле.
Колку е „чудовиштето“ и што значи тоа
Проценките што се соопштени за JADES-ID1 укажуваат на маса еквивалентна на околу 20 трилиони „сонца“ и распон од приближно 1,1 милион светлосни години. Освен тоа, распределбата на Х-зрачењето сугерира карактеристики што научниците ги поврзуваат со позрели јата, што дополнително ја заострува дилемата: ако вакви потписи се појавуваат толку рано, тогаш или Универзумот се „организирал“ побрзо, или дел од претпоставките во моделите за раст на структурата треба да се ревидираат.
Следниот чекор за астрономите е да утврдат дали JADES-ID1 е исклучок или навестување дека вакви рани протокластери се почести отколку што досега сме можеле да видиме, со оглед дека вакви откритија бараат исклучително длабоки набљудувања во мал број избрани полиња на небото.