Skip to content
Панчевски за државен обвинител денеска, 17 февруари 2026, заврши пред затворена рампа уште на стартот: Советот на јавни обвинители на седница оцени дека неговата кандидатура не ги исполнува условите за „непрекинат“ стаж во кривичното право и затоа воопшто не ја стави на гласање, ниту ќе даде мислење до Владата. Во практика, тоа значи дека обидот за институционално „враќање“ преку највисоката обвинителска функција пропадна на формална одредба што ретко станува јавна тема – сè додека не се судри со контроверзно име.
Клучниот збор што го пресече случајот е „непрекинат“. Законот бара најмалку десет години непрекинат работен стаж како јавен обвинител или судија „од областа на кривичното право“. Советот констатирал дека Панчевски има години стаж, но тие не се непрекинати во смисла на законот. Членката на Советот, Маријана Илиеска, јавно го образложи ставот: во конкретниот случај, „функцијата му престанала“ пред 13 години и во меѓувреме не бил ниту судија, ниту јавен обвинител – па тој стаж не може да се третира како непрекинат во кривичното право. Со тоа, Советот ја исфрли кандидатурата од листата на имиња за кои се гласа.
Овој потег не е само техничко „читање на закон“. Тој е и институционална порака дека во трката за позиција која симболички треба да ја носи тежината на обвинителскиот интегритет, законскиот филтер не смее да биде еластичен – барем кога е во прашање кандидат со багаж. Затоа и јавниот впечаток не се формираше само околу формулацијата „непрекинат стаж“, туку околу прашањето: што точно значи „рехабилитација“ во држава каде што јавните функции често служат како политичка амнестија, а не како институционална доверба?
Панчевски влезе во овој процес со тврдење дека ги исполнува условите и дека доставил документација за општите и посебните критериуми. По излегувањето на оценката на Советот, дел од медиумите нотираа и дека тој јавно објавувал „докази за стажот“, како да се работи за административна недоразбирачка, а не за суштински услов. Но во правото, „стаж“ и „непрекинат стаж“ не се исто, а разликата понекогаш е токму линијата меѓу право на кандидатура и дисквалификација.
Контекстот што ја прави оваа приказна повеќе од биографска белешка е долгата низа судски и дисциплински епизоди што со години го следат името на поранешниот претседател на скопскиот кривичен суд. Најпозната е аферата со автоматизираниот систем за распределба на предмети (АКМИС), каде што обвинението го постави прашањето дали како претседател на суд влијаел врз тоа кој судија ќе добие предмет. Во август 2020, беше изречена неправосилна пресуда со затворска казна поради рачно доделување предмети, со детални јавни образложенија дека клучни биле сведочења и вештачења. Подоцна следеше и правосилен расплет на повисоките инстанци, па и пресврт што ја врати постапката – правна „зиг-заг“ траекторија која сама по себе зборува за тоа колку тешко се затвораат вакви предмети во македонското судство.
Паралелно со кривичните постапки, постоеше и дисциплинската линија. Во декември 2019, Судскиот совет донесе одлука за разрешување од судиската функција, а Уставниот суд подоцна во своја одлука ја опиша фактичката рамка на дисциплинската постапка: според документите, се работело за распределување конкретни предмети без користење на АКМИС во период во 2016 година, за што биле водени постапки, решенија, жалби и конечни одлуки во рамки на системот. Во таа одлука, Судот експлицитно нотира дека причината за разрешувањето се наведени дејствија поврзани со управување и распределба на предмети, а не јавни ставови или политички текстови.
Пред „АКМИС“ да стане јавен симбол за сомнеж во судската случајност, медиумските архиви бележат и други конфликти што го дефинираа периодот на неговото раководење: во 2016 година беше отворена „војна“ со други судии, со дисциплински претставки и кривични пријави меѓусебно, и јавни реакции за наводно влијание врз судија. Во таков амбиент, секоја следна кандидатура за позиција што бара доверба од првиот ден неизбежно се чита низ старата трага: дали системот може да се претстави како „прочистен“, ако неговите највидливи актери се враќаат на врвот како да нема минато?
Затоа дисквалификацијата за државен обвинител, иако формално потпишана со зборот „непрекинат“, во јавноста функционира како поширока дијагноза. Едниот дел од системот – законот и процедурата – денес покажа дека може да ја затвори вратата без политичка реторика. Другиот дел – довербата – останува отворено прашање: дали Македонија воопшто има механизам што разликува правна можност од морална легитимност, особено кога кандидатите се луѓе што некогаш управувале со правдата, а потоа станале нејзин предмет.