Skip to content
Во Брисел повторно се отвора прашањето што досега беше политички табу: може ли Украина да се „внесе“ во Европската Унија побрзо, но преку модел што практично создава членство на две нивоа. Според информации што кружат меѓу европските дипломати и дел од медиумите, Европската комисија разгледува пристап во кој Киев би добил дел од клучните придобивки на членството – пристап до единствениот пазар и дел од фондовите – но без целосни права во одлучувањето, барем во почетната фаза.
Токму тој елемент – ограничено учество без вистинска политичка тежина – ја вознемири Унијата. Во дел од престолнините се стравува дека „олеснетото членство“ ќе стане преседан што ќе ги поткопа правилата на проширувањето и принципот дека напредокот се заслужува со реформи, а не со геополитичка нужност. Во таа логика се појави и најсилната порака што ја пренесуваат медиумите од Брисел: дека Европа ризикува да влезе во „замка“ што ќе ја продлабочи внатрешната поделба, наместо да ја зацврсти позицијата кон Москва.
Планот се врзува и со поширокиот притисок за завршување на војната, каде што централна улога имаат американските иницијативи за мировна рамка. За дел од европските дипломати, „брзата европска рампа“ за Украина не е само сигнал на солидарност, туку и алатка за полесно да се протурка политички тежок компромис, доколку во иднина се отвори прашањето за територијални отстапки и безбедносни гаранции. Тоа, пак, ја прави темата уште поексплозивна: проширувањето од технички процес се враќа како инструмент на голема геополитика.
Дополнителен проблем е што и сегашниот пристапен процес е политички заложник. Унгарија веќе подолго време го блокира напредокот на Украина во преговорите, користејќи го механизмот на вето во Советот. Во такви услови, идејата за „членство на рати“ се продава како начин да се заобиколи парализата, но критичарите предупредуваат дека со тоа ЕУ ќе си создаде нова категорија држави – членки без вистински глас – и ќе го отвори прашањето кој е следен на таа листа.
Тревогата не е само во рамки на ЕУ. Земјите кандидати што со години чекаат на проширувањето – од Западен Балкан до Турција – внимателно ја следат дебатата, стравувајќи дека ќе се легализира модел во кој една држава може да добие „половично членство“ како геополитичка награда, додека другите остануваат во бесконечна чекалница. Ако ЕУ се одлучи на ваков чекор, таа ќе мора да објасни дали гради нова архитектура на интеграција или само купува време во најтешката безбедносна криза на континентот.