Skip to content
Срам и страв – ова беа чувствата што ги доживеале две Кинезинки кои биле жртви на трговија со луѓе во градот Бор, во источна Србија.
Тие биле принудени од кинески државјани, под закана со смрт, да даваат сексуални услуги на други кинески државјани во тој град.
Сето ова е опишано во судската пресуда со која Вишиот суд во Зајчар ја осуди 52-годишната кинеска државјанка со иницијали ЈЛ за трговија со луѓе, изрекувајќи ѝ казна од четири години затвор.
Ова е прв случај за трговија со луѓе пред српските судски органи во кој се вклучени кинески државјани.
Пресудата, која Радио Слободна Европа ја доби од Вишиот суд во Зајчар, каде што се одвиваше случајот, по поднесувањето на барање за слободен пристап до информации од јавен интерес, открива можна организирана криминална шема за трговија со луѓе. Ниту српската влада ниту кинеската амбасада во Белград не сакаа да коментираат за ова прашање.
„Пресудата е конечен резултат. Но, она што е важно за нас е што друго се случило во споредните улички што довело до ова – дали само овој кинески државјанин или имало други кои создале средина во која ова можело да се случи“, рече Зоран Пашалиќ, омбудсман и национален известувач за трговија со луѓе.
Невладината организација АСТРА, која им помага на жртвите на трговија со луѓе повеќе од 20 години, ја поздрави одлуката на судот.
„Фактот дека и сторителот и жртвите се странски државјани, во овој случај Кинези, дополнително потврдува дека судот не дозволил идентитетот или државјанството да се користат како изговор за релативизирање на кривичното дело“, рече директорката на организацијата, Марија Анѓелковиќ.
Таа истакна дека ваквите случаи, кои, според анализата на судската пракса на организацијата, резултираат со конечна пресуда, се „релативно ретки“ во Србија.
Што открива пресудата?
Пресудата со која е осуден кинески државјанин на четири години затвор за трговија со луѓе стапи на сила на крајот од 2025 година. Во неа се опишани ужасните услови во кои живееле две кинески државјанки речиси два месеци.
Под закана со смрт, без пари, со одземени пасоши и само со еден оброк на ден, двете жени биле принудени да имаат сексуални односи со до четири мажи на ден. Сите мажи, според нивните сведоштва, биле кинески државјани.
Максималната казна за трговија со луѓе во Србија, како што е предвидено со закон, е 12 години затвор. Токму оваа казна ја бара обвинителството во овој случај.
Како што е наведено во пресудата, „при одредувањето на казната за обвинетиот“, судот ги зел предвид сите околности што би влијаеле на нејзината висина. Фактот дека обвинетиот е „семеен човек“ бил земен предвид како олеснителна околност.
„Добро организирана“ шема
Пресудата опишува како двете жени биле намамени во Србија од фиктивна агенција за вработување, со ветување за работа во салон за масажа. Двете биле во тешка финансиска состојба во Кина.
Со помош на непознат маж во Кина, тие летале за Белград. На аеродромот ги пречекал маж „веројатно од српска националност“ кој ги однел во Бор.
Таму сретнале друг маж, исто така кинески државјанин, кој ги сместил во куќа, ги подложил на „ропство“ и ги принудил да даваат сексуални услуги.
Речиси два месеци подоцна, откако успеале да поднесат полициска пријава, жените биле идентификувани како жртви на трговија со луѓе. Постапката ја спроведе Центарот за заштита на жртвите на трговија со луѓе, државна социјална институција која ги идентификува жртвите и им ја обезбедува потребната поддршка.
Како што се наведува во пресудата, Центарот утврдил дека „организациската мрежа и капацитетот на фиктивната агенција за вработување“ кон која се обратиле жртвите „укажуваат на добро организирана криминална група која систематски и континуирано ги експлоатирала жените“.
Две кинески државјанки сведочеле дека во куќата во Бор биле и неколку жени од српска националност. Сепак, како што претходно потврди Високото обвинителство во Задар, обвинението не било проширено и не биле поднесени обвиненија против никого освен против кинеската државјанка обвинета за трговија со луѓе.
Зголемување на пријавите за трговија со луѓе од Кина
Двете жени се првите официјално идентификувани жртви на трговија со луѓе од Кина. Случајот датира од 2024 година, кога кинески државјанин бил уапсен под сомнение за вмешаност во трговија со луѓе.
Една година подоцна, според најновиот извештај на Центарот за заштита на жртвите на трговија со луѓе, во Србија биле поднесени 12 пријави за можна трговија со кинески државјани. Од нив, две лица биле официјално идентификувани како жртви на трговија со луѓе.
Во однос на бројот на наводни жртви на трговија со луѓе во Србија во споредба со другите земји, Кина била на четвртото место во 2025 година – по Египет, Бангладеш и Киргистан.
Високиот комесар на ОН за човекови права и национален известувач за трговија со луѓе, Зоран Пашалиќ, за РСЕ/РЛ изјави дека во последниве години Србија станала крајна дестинација за жртвите на трговија со луѓе од странство. Претходно, земјата беше главно транзитна земја.
„Ова го прави процесот многу покомплициран бидејќи, како што секогаш нагласувам, жртвата на трговија со луѓе обично последна сфаќа дека е жртва на трговија со луѓе“, рече Пашалиќ.
Тој додаде дека жртвите најчесто пристигнуваат во Србија со сосема различни очекувања и „скоро никогаш“ со намера да извршат нешто нелегално.
„Но, дури на крајот таа сфаќа дека е жртва – кога е ставена во ситуација која, се осмелувам да кажам, е нехумана“, заклучи тој.
Српската влада и кинеската амбасада „молчат“ за случајот
Случаите на трговија со жени од Кина во Србија се споменуваат втора година по ред во извештајот на американскиот Стејт департмент за 2025 година.
Во извештајот се наведува дека „трговците со луѓе ги експлоатираат кинеските жени за сексуална експлоатација, првенствено преку искористување на побарувачката за платени сексуални услуги од страна на работниците во проекти финансирани од Народна Република Кина, вклучително и рудници за бакар“.
Иако во пресудата не се споменува поврзаност со рударската индустрија, Бор – градот каде што беше уапсен кинескиот државјанин осуден за трговија со луѓе – е местото каде што рудниците за бакар работат од 2018 година од страна на кинеската компанија Зиџин Копер, дел од Мајнинг Групацијата Зиџин. Рудниците вработуваат и српски и кинески работници.
Во времето на објавување, српската влада и кинеската амбасада во Белград не одговорија на барањата на РСЕ/РЛ за коментар за случајот и наводите на американскиот Стејт департмент. Зиџин Копер, исто така, не одговорија на барањето за коментар.