Skip to content
Поларните вртлози на Јупитер и Сатурн со години се меѓу најчудните „потписи“ на двата гасни џинови: на Јупитер, северниот пол го држи голем централен вртлог опкружен со уште осум помали, додека на Сатурн доминира еден масивен, необично шестаголен поларен вртлог. Ново истражување на тим од МИТ тврди дека токму оваа разлика во „поларното време“ може да биде индиректен прозорец кон тоа како изгледа внатрешноста на планетите – односно каков е материјалот и колку е „тежок“ слојот што ги храни овие гигантски атмосферски структури.
Во студијата, истражувачите користат симулации на динамика на флуиди за да реконструираат како од хаотични движења може да се „самоорганизира“ стабилен поларен образец. Клучниот механизам што го издвојуваат е т.н. „мекост/тврдост“ на основата на вртлогот, што во нивната рамка значи колку е густ и „тежок“ гасот во подлабокиот слој каде што вртлогот ја „закотвува“ својата структура. Ако основата е „помека“ (полесен слој), вртлозите остануваат ограничени во големина и има простор да коегзистираат повеќе помали вртлози, како кај Јупитер. Ако основата е „потврда“ (погуст, потежок слој), системот може да израсне во еден доминантен, планетарно голем вртлог што ја следи кривината на планетата – сценарио што наликува на северниот пол на Сатурн.
Аргументот е поткрепен со податоците што ги донесоа мисиите „Џуно“ и „Касини“: „Џуно“ (во орбита околу Јупитер од 2016) документирaше огромни поларни вртлози со пречник од околу 3.000 милји, а „Касини“ (која заврши во 2017 по 13 години околу Сатурн) го сними прочуениот шестаголен поларен систем со размер од околу 18.000 милји. Во рамки на новата интерпретација, ова не е само куриозитет на атмосферата, туку можен индикатор дека Сатурн „под површината“ може да биде повеќе збогатен со потешки компоненти и кондензибилен материјал, што создава посилна стратификација, додека Јупитер би имал „полесна“ внатрешност – хипотеза што, ако се потврди, би им дала на научниците нов начин да ја мапираат длабоката структура преку тоа што го гледаме однадвор.
Но токму тука е и границата на приказната што јавноста често ја прескокнува: моделот е поедноставување, иако намерно – тимот работи со 2D пристап зашто брзата ротација на овие планети наметнува одредена „униформност“ по должина на оската, што дозволува комплексен 3D проблем да се редуцира во побрз, пресметливо изводлив експеримент. Тоа ја прави хипотезата елегантна и тестиралива, но не ја прави автоматски конечна: следниот чекор ќе биде дали истата логика може да се врзе со независни мерења – од гравитациски податоци и модели на состав, до нови спектрални набљудувања што ќе ја „проверат“ претпоставката за тежината и структурата на длабоките слоеви. Ако поларните бури навистина се отпечаток од внатрешноста, тогаш времето на Јупитер и Сатурн престанува да биде само спектакл и станува метод.