Skip to content
Европската Унија почнува институционална расправа за можни исклучоци од правилото 90/180 дена во Шенген, со фокус на „високомобилни“ професии – меѓу нив и возачите на камиони од трети земји, вклучително и од Западен Балкан. Темата се отвора во момент кога превозници од регионот веќе денови протестираат и блокираат товарни терминали на границите кон Шенген, тврдејќи дека строгата примена на правилата им го прави работењето практично невозможно.
Според информации што ги пренесуваат регионални медиуми, во работен документ на Европската комисија – како основа за нова визна стратегија – се најавува „стратешка дискусија“ за олеснувања што би ја зачувале конкурентноста на ЕУ и би спречиле нарушувања на единствениот пазар, без да се релаксираат безбедносните и миграциските стандарди. Една од опциите што се споменува е дозволување престој во Шенген подолг од 90 дена во рамки на 180 дена, но со ограничување да не се надминат 90 дена во една поединечна земја-членка – модел што би ги „распределил“ деновите низ повеќе држави каде возачите реално работат.
Притисокот на терен е директен: превозници од Северна Македонија, Србија, Црна Гора и Босна и Херцеговина на 26 јануари 2026 година започнаа координирани блокади на товарни премини, наведувајќи дека новиот режим на евиденција на влез/излез и поострата контрола на шенгенскиот престој доведуваат до приведувања и депортации на возачи кои формално го „пречекориле“ туристичкото правило – иако фактички се на работа. За нив проблемот е суштински: камионџиите не патуваат како посетители, туку како дел од синџири на снабдување што ја поврзуваат ЕУ со Балканот, Турција и поширокиот регион.
Од Европската комисија веќе стигна сигнал дека прашањето е „на маса“, со образложение дека не се засега само возачите, туку и други професии со висока мобилност, како спортисти и уметници на турнеи. Во јавноста циркулираат и предлози од бизнис-асоцијации – меѓу нив и идеја за посебна виза или дозвола валидна низ целата Шенген-зона за професионални возачи, или третман сличен на прекугранични работници.
Сепак, најавената расправа не значи брзо решение. И самите наводи од работните документи упатуваат дека не се предвидува итна промена на правилата, туку процес на дополнителни чекори и усогласување меѓу институциите на ЕУ и земјите од регионот. Во меѓувреме, блокадите и економските трошоци остануваат аргументот со кој превозниците настојуваат прашањето да се третира како европски проблем, а не како „погрешно сметани туристички денови“ на граница.