Поскап живот и послаб раст, ММФ ја приземји приказната на власта

Поскап живот и послаб раст е новата слика што Меѓународниот монетарен фонд ја исцрта за Македонија, откако во заклучокот од мисијата објавен вчера процени дека економскиот раст во 2026 ќе забави на 3,1 отсто, од 3,5 отсто лани, а инфлацијата ќе се искачи на околу 4,5 отсто. Тоа доаѓа само еден месец откако официјалната статистика покажа годишна инфлација од 2,9 отсто во февруари, што значи дека ценовниот притисок повторно се враќа побрзо отколку што власта сакаше да прикаже.

Причината, според ММФ, е јасна: енергетскиот шок од војната на Блискиот Исток, поскапата нафта и повисоките трошоци за увоз. За земја како Македонија, тоа не останува надворешна бројка, туку брзо се прелева во горива, транспорт, храна и сметки. Владата веќе посегна по привремено намалување на ДДВ за горивата од 18 на 10 проценти и ослободување тешко гориво од државните резерви за да ги ублажи трошоците за електрична енергија, што покажува дека ударот е реален, а мерките засега се повеќе противпожарни отколку долгорочни.

Но најнепријатниот дел од пораката на Фондот не е само во надворешниот шок, туку и во домашната политика. ММФ отворено предупредува дека непланирани зголемувања на плати и пензии, како и можни пречекорувања на трошоците кај големите инфраструктурни проекти, можат да ја разнишаат фискалната консолидација. Иако Владата цели кон буџетски дефицит од 3,5 отсто, Фондот проценува дека без конкретни даночни мерки и подобра наплата, дефицитот може да стигне и до 4,2 отсто од БДП. Тука веќе не станува збор само за глобална криза, туку и за стар домашен проблем: лесно трошење во време кога просторот за грешки е сè потесен.

Суштината на ова предупредување е едноставна и непријатна за власта. Ако растот слабее, а инфлацијата повторно фаќа залет, тогаш стабилноста останува повеќе политички слоган отколку чувство што граѓаните навистина го живеат. ММФ не објави црно сценарио, но јасно покажа дека Македонија влегува во 2026 со поскап живот, послаб раст и ризик што најсилно ќе се почувствува таму каде што власта најчесто ветува заштита, во семејниот буџет.