Skip to content
Луѓето во главниот град на Иран викаа од своите балкони и се собраа на улиците вечерва (четврток) откако протераниот престолонаследник на земјата повика на масовен протест, изјавија очевидци, со што се случи нова ескалација на протестите кои се проширија низ Исламската Република. Интернетот и телефонските линии во Иран се прекинати веднаш по почетокот на протестите.
Овој протест претставува прв тест дали иранската јавност може да биде трогната од поканата на престолонаследникот Реза Пахлави, чиј тешко болен татко го напушти Иран непосредно пред Исламската револуција во 1979 година. Демонстрантите скандираа поддршка за шахот, што некогаш можеше да доведе до смртна казна, но сега го одразува гневот поттикнат од протестите поради тешката економска состојба во земјата.
Во четврток, демонстрациите продолжија во градовите и руралните области низ Иран, при што неколку пазари и чаршии ги затворија своите врати во поддршка на протестите, објавува АП.
Досега, најмалку 39 лица загинаа во насилство поврзано со демонстрациите, додека повеќе од 2.260 лица се уапсени, според американската новинска агенција за човекови права.
Растечките протести го зголемуваат притисокот врз цивилната влада на Иран и врховниот лидер ајатолахот Али Хамнеи. Интернет фирмите CloudFlare и организацијата NetBlocks објавија прекин на интернетот, што двата извори го припишуваат на интервенцијата на иранската влада. Обидите за воспоставување врски од фиксни и мобилни телефони од Дубаи до Иран не беа можни. Во минатото, ваквите прекини завршуваа со жестока владина репресија.
Самиот протест останува во голема мера без лидер и сè уште не е јасно како повикот на Пахлави ќе влијае на демонстрациите во наредните денови.
„Недостатокот на одржлива алтернатива претходно ги поткопа протестите во Иран“, напиша Нејт Свансон од Атлантскиот совет во Вашингтон, кој го проучува Иран.
„Можеби има илјада ирански дисиденти кои би можеле да станат почитувани државници, како што беше Лех Валенса во Полска на крајот од Студената војна. Но, досега, безбедносниот апарат на Иран ги апсеше, прогонуваше и протера сите потенцијални лидери за да ја трансформира земјата.“
Демонстрациите започнаа во четврток во 20:00 часот по локално време, по повикот на Пахлави. Соседите низ Техеран почнаа да извикуваат слогани како „Смрт на диктаторот!“ и „Смрт на Исламската Република!“, додека некои го славеа Шахот со извици „Ова е последната битка! Пахлави ќе се вратат!“. Илјадници луѓе беа видени на улиците.
„Голема нација Иран, очите на светот се врз вас. Излезете на улиците и искажете ги вашите барања како обединет фронт“, рече Пахлави. „Ја предупредувам Исламската Република, нејзиниот лидер и Револуционерната гарда дека светот и претседателот Доналд Трамп ве следат внимателно. Репресијата врз народот нема да остане без одговор.“
Пахлави рече дека ќе понуди понатамошни планови во зависност од одговорот на неговиот повик. Неговата поддршка за Израел предизвика критики во минатото, особено по 12-дневната војна на Израел против Иран во јуни.
Се чини дека иранските власти ги сфаќаат сериозно планираните протести. Тврдокорниот весник „Кајхан“ објави видео во кое се тврди дека безбедносните сили ќе користат дронови за идентификување на демонстрантите.
Иранските власти не дадоа проценка за обемот на протестите, кои веќе се проширија во многу делови од земјата пред демонстрациите во 20 часот. Сепак, извештаите зборуваат за ранети или мртви припадници на безбедносните сили.
Новинската агенција „Мизан“ објави дека полициски полковник бил смртно избоден надвор од Техеран, додека полуофицијалната новинска агенција „Фарс“ објави дека вооружени лица убиле двајца припадници на безбедносните сили и раниле 30 лица во пукотница во градот Лордеган во покраините Шахармахл и Бахтијари.
Хорасан Разави, заменик-гувернер на покраината, изјави за иранската државна телевизија дека нападот во среда вечерта врз полициска станица во Ченаран, околу 700 километри североисточно од Техеран, одзеде пет животи.
Сè уште не е јасно зошто иранските власти не реагираа остро на демонстрантите. Трамп минатата недела предупреди дека ако Техеран „насилно убие мирни демонстранти“, Америка „ќе им дојде на помош“.
Изјавите на Трамп предизвикаа нов остар одговор од иранското Министерство за надворешни работи, кое ги критикуваше американските тврдења како лицемерни и обид за прикривање на злосторствата против Иранците.
Во меѓувреме, добитничката на Нобеловата награда за мир, Наргес Мохамади, останува во затвор по нејзиното апсење во декември. Нејзиниот син Али Рахмани рече: „Од 28 декември 2025 година, народот на Иран излегува на улиците, како што беше во 2009 и 2019 година. Секој пат се појавуваа истите барања: крај на Исламската Република, крај на овој патријархален, диктаторски и религиозен режим, крај на свештенството, крај на режимот на мулите“.
Протестите во Иран се чести во последниве години. Со заострувањето на санкциите и страдањето на Иран по 12-дневната војна, локалната валута ријал падна на 1,4 милиони ријали за долар во декември. Протестите започнаа набргу потоа, со извици против теократијата.
Пред Исламската револуција во 1979 година, ријалот беше стабилен, околу 70 за долар. За време на нуклеарниот договор од 2015 година, еден долар вредеше 32.000 ријали. Пазарите низ целата земја ги затвораат своите врати во знак на протест.