Skip to content
Прилеп оваа Прочка не ја дочека како настан што се гледа од тротоар, туку како ден што го живее целиот град. Под Марковите Кули, стариот ритуал со кожи, ѕвонци и обредна игра повторно ја презеде улицата, а прилепските мечкари – заштитната маска на карневалот и признато нематеријално културно наследство – го поведоа дефилето што го означи јубилејот од 100 години организирани поворки.
Годинава карневалот „Прочка“ се одржа по 25-ти пат со неколку стотини маскирани учесници од Македонија и гости од странство. Во центарот на градот, меѓу сатирични и актуелни маски, се чувствуваше и обидот Прилеп повторно да се позиционира на меѓународната карневалска мапа, со гости и групи што доаѓаат од повеќе средини, но и со сигнал дека традицијата не е музејски експонат, туку жив обичај што се обновува секоја година.
Мечкарите се најсилната слика на тој континуитет: тежина од вистинска кожа, лице покриено со темен „сурат“ украсен со детали, стапови што удираат по земја и ѕвончиња што „јавуваат“ пред да се појави поворката. Ритуалот, кој локалната меморија го чита како бркање на злото и прочистување пред пролетта и постот, во пракса е и колективна психотерапија на градот – бучава што го растерува стравот, игра што ја претвора напнатоста во смеа и олеснување.
Во прилепската хронологија, 1921 година се посочува како симболичен почеток на „организираното“ дејствување на мечкарските поворки, без тоа да ја поништи постарата, усна историја за обичајот. Со текот на времето, Прочка од маалски чин прерасна и во голема јавна манифестација: од 2001 се гради како организиран карневал со меѓународен карактер, а од 2006 е дел од Федерацијата на европски карневалски градови. Токму затоа, за Прилеп ова не е „програма за викенд“, туку градска лична карта што се носи и дома и пред странските гости.
Организаторите годинава потенцираа дека традицијата ќе продолжи преку подмладокот, што се гледа и на терен – сè повеќе млади влегуваат во улогите што некогаш биле тесно врзани за касапскиот еснаф. Во самата организација, мечкарите најчесто се групираат во поворки од околу 40–50 луѓе, а старото градско ривалство „Рид“ и „Варош“ и натаму ја држи енергијата на обичајот жива, не како поделба, туку како натпревар што ја засилува играта и ја прави традицијата пожива.
Во рамки на годинашната Прочка, се најавуваше и поширока карневалска сцена, со очекувања за над 500 учесници и гости во деновите од 20 до 23 февруари, како и со прогласување на најдобрите маски од главното и од детското дефиле. За Прилеп, тоа е повеќе од награда: тоа е порака дека карневалот не е само за фотографија, туку и за културен календар што може да донесе посетители, да го раздвижи градот и да ја зачува традицијата без да ја претвори во евтин фолклор.
Но Прочка не завршува со дефилето. Следниот ден, на Чист понеделник, мечкарите традиционално ги покануваат учесниците и гостите на посен ручек – посен грав – во манастирот „Свети Ѓорѓија“ кај Прилеп, како симболичен премин од карневалската разиграност кон велигденските пости. Таа врска меѓу маската и прошката е суштината на прилепската верзија на празникот: да се „избрише“ лошото, да се остави простор за доброто и да се продолжи со полесна година.