Пролетен умор и убаво време: науката има објаснување

Пролетен умор често ги изненадува луѓето токму кога деновите стануваат подолги, времето потопло, а сонцето почесто се појавува по долгите зимски месеци. Наместо очекуваниот наплив на енергија, многумина чувствуваат замор, раздразливост, послаба концентрација и необјаснива исцрпеност, а според објаснувањата, причината лежи во биолошките и психолошките промени што се насобираат на крајот од зимата.

Клучниот фактор е светлината. Во текот на зимата, пократките денови и помалата изложеност на сонце влијаат врз хемиските процеси во мозокот, па се намалува нивото на серотонин, кој е поврзан со расположението, мотивацијата и чувството на задоволство, додека расте нивото на мелатонин, хормонот што го регулира сонот и ја зголемува поспаноста. Таквата промена го нарушува и циркадниот ритам, па телото подолго останува во „зимски режим“.

Токму затоа, крајот на зимата за многу луѓе е потежок отколку што изгледа однадвор. Организмот со месеци бил изложен на помалку светлина, помалку движење и помал внес или создавање витамин Д, па се создава своевиден биолошки долг. Кога времето почнува да се подобрува, природата влегува во нов циклус, но телото сѐ уште не стигнало да се приспособи. Во тој период се јавуваат изразен замор, зголемена потреба за сон, колебливо расположение и засилена желба за јаглехидрати.

Во медицинската литература оваа состојба често се опишува како продолжен ефект на сезонското афективно нарушување или како т.н. пролетна летаргија. Тоа не значи дека убавото време не помага, туку дека на мозокот и на телото им е потребно време повторно да воспостават рамнотежа меѓу серотонинот и мелатонинот. Дури по неколку недели со подолги и посветли денови, кај многумина почнува појасно да се враќа чувството на енергија и подобро расположение.