Протест во Македонска пошта: плата доцни 45 дена

Протест во Македонска пошта ја запре секојдневната рутина на илјадници граѓани и бизниси на 23 јануари 2026 година, откако вработените од повеќе градови излегоа на улица барајќи исплата на декемвриската плата што, според нив, доцни повеќе од 45 дена. Пораката беше директна: додека не легне платата, нема ни подигање пратки, ни други услуги.

Според синдикалните претставници, околу 1.700 вработени и уште приближно 300 поштари ангажирани со договор на дело сè уште ја чекаат декемвриската исплата, иако законскиот рок е 15-ти во месецот. Во компанијата, како што наведуваат, околу 60% од луѓето работат за минимална плата – а токму таа минимална плата не ја добиваат навреме.

Протестот не е изолиран инцидент, туку кулминација на серија доцнења, велат од синдикатот: трети или четврти месец по ред платите каснат, а овојпат „се пробило дното“. Најавуваат дека веќе наредната недела ќе го известат Управниот одбор: ако и следниот месец се повтори истото, ќе излезат на протест уште на 15 или 16-ти, а не ја исклучуваат ни можноста за штрајк.

Сојузот на синдикати на Македонија застана зад протестот, оценувајќи дека околу две илјади семејства се оставени без приходи во „најдолгиот месец во годината“. Претседателот на ССМ, Слободан Трендафилов, јавно ја насочи одговорноста кон раководството, обвинувајќи за притисоци врз вработените и барајќи итна интервенција за исплата.

Кога една јавна услуга се „гаси“ како форма на работнички притисок, штетата се шири подалеку од вработените: ударот го чувствуваат граѓаните што чекаат документи, пратки и административни услуги, но и малите фирми што зависат од дистрибуција. Проблемот, како што го опишуваат синдикалците, е „петнаесетина години“ наталожувана лоша организација и кадровски промашувања – а платата е само највидливиот симптом.

Оваа слика доаѓа во директен судир со официјалниот оптимизам од почетокот на месецот. На 2 јануари беше најавен „тврд рестарт“ на Поштата: реорганизација, нов софтвер и 100 возила, со уверување дека треба да се почитуваат правата и платите на вработените. Во јавни настапи се тврдеше и дека компанијата е консолидирана без отпуштања и дека платите се исплаќаат редовно – но три недели подоцна, реалноста на шалтерите и во доставата ја демантира таа нарација.

Дополнителна тежина на кризата дава и ревизорската слика за системските слабости. Државниот завод за ревизија за 2023 година изразува неповолно мислење и за финансиските извештаи и за усогласеноста, посочувајќи неправилности во евиденциите, фактурирањето и сметководствените политики, како и утврдена ненавремена достава на пратки. Во истото резиме се наведува дека неповолната финансиска положба трае од 2017 година со континуирани загуби и задолженост што ја нарушува ликвидноста.

Во делот за квалитет на услугата, ревизијата констатира дека во 2023 година 59,7% од пратките се доставувале првиот ден, а 30,5% по третиот ден – отстапување од параметрите за универзалната услуга и целите на Светскиот поштенски сојуз. Кога ваквите индикатори се спојуваат со доцнење на плати и закана од штрајк, „рестартот“ престанува да биде комуникациска порака и станува тест за управување, одговорност и јавен интерес.