Прва вакцина од вештачка интелигенција е тестирана кај луѓе

Научници од Универзитетот Кембриџ развија нова вакцина со помош на вештачка интелигенција, која би можела да овозможи поширока заштита од цели групи вируси, наместо само од една конкретна варијанта. Станува збор за прв клинички тест кај луѓе на вакцина чија активна компонента е целосно дизајнирана со компјутерски симулации и машинско учење.

Вакцината е развиена како универзален кандидат против сарбеко-коронавируси, група во која спаѓаат SARS-CoV-2, вирусот што ја предизвика пандемијата на ковид-19, како и сродни вируси што циркулираат кај животни и потенцијално би можеле да преминат кај луѓето. Првиот клинички тест опфатил 39 здрави доброволци и покажал дека вакцината е безбедна и без значајни несакани ефекти.

Клучот на новата технологија е таканаречениот „супер-антиген“. Наместо научниците да изберат антиген од веќе позната варијанта на вирус, алгоритмите анализирале голем број генетски секвенци од сродни коронавируси и ги барале деловите што се заеднички, стабилни и важни за нивното преживување. Од тие податоци е дизајнирана активна компонента што треба да го обучи имунолошкиот систем да препознае поширок спектар на сродни вируси.

Тоа е важната разлика во однос на класичниот пристап. Досегашниот модел на вакцини најчесто реагира на вирус што веќе се појавил и потоа се приспособува на неговите нови варијанти. Новиот пристап се обидува да оди чекор понапред – да создаде заштита против цело семејство вируси, вклучувајќи и варијанти што сè уште не се појавиле кај луѓето.

Истражувачите нагласуваат дека ова сè уште не е вакцина подготвена за масовна употреба. Првата фаза главно ја проценува безбедноста, а следната, поголема фаза треба да покаже колку силен и колку широк имунолошки одговор создава вакцината кај поголема и поразновидна група учесници.

Значењето на овој чекор е во можноста вештачката интелигенција да го забрза и промени начинот на кој се развиваат вакцините. Наместо долги периоди на избор и тестирање на можни цели, машинското учење може брзо да обработи огромни количини генетски и структурни податоци, да предвиди кои делови од вирусите се најдобри кандидати за имунолошки одговор и да помогне во дизајнот на вакцини што би биле поотпорни на мутации.

Во здравството ова се чита како потенцијална промена на парадигмата: од реактивна медицина, која чека нов вирус за да почне трка со него, кон превентивна подготвеност за идни епидемии. Но, научниот пат останува ист: клинички испитувања, независна проверка, регулаторно одобрување и континуирано следење на безбедноста. Вештачката интелигенција може да го забрза дизајнот, но не ја заменува медицинската проверка.