Skip to content
Во ист ден, коалициските пукнатини во власта излегоа на површина во две паралелни линии што се сечат во една иста точка: кој, всушност, одлучува – и кој ќе плати политичка цена кога ќе дојде „првата реконструкција“. Од една страна, ВЛЕН јавно го таргетира министерот за правда Игор Филков како човек што „ќе биде опфатен“ со реконструкцијата и дека, преку етнички теми, наводно се обидува да се спаси од одговорност. Од друга страна, премиерот Христијан Мицкоски демонстративно ја „сече“ секоја коалициска амбиција да кадровира, порачувајќи дека тој ја составува Владата – а не партнерите што ја држат.
Конфликтот ВЛЕН–Филков формално се отвори околу прашањето дали правосудниот испит треба да може да се полага и на албански јазик, но политичката суштина е поширока: борба за влијание и алиби однапред, пред „кроењето“ на реконструкцијата. Во настап на ТВ21, Биљал Касами оди чекор подалеку и не само што најавува дека Филков ќе биде меѓу министрите за реконструкција, туку и го обвинува дека „се враќа“ на меѓуетнички терен за да си го оправда евентуалното разрешување со патриотска реторика. Филков возвраќа со јасна порака „кога Касами ќе стане премиер, тогаш ќе кажува кој ќе биде разрешен“, а Мицкоски – наместо да пресече – иронично ја враќа топката: „прашајте го Касами“. Ефектот е едноставен: премиерот не потврдува ништо, но дозволува јавен дуел во кој партнерите се трошат меѓусебно, додека тој останува единствен арбитер.
Клучот што ВЛЕН го заборава во оваа партија шах е дека Филков не е само „ресорен министер“, туку и политичка квота на ЗНАМ – што го прави неговото евентуално жртвување потенцијално скапо за коалициската математика. ЗНАМ јавно го промовираше Филков како свој кандидат за правда уште при формирањето на владината конструкција, а медиумски извештаи од тој период го третираат како партиски избор и дел од коалицискиот пакет со кој ЗНАМ влегува во извршната власт.
Во институционална смисла, државните страници го наведуваат Филков како актуелен министер за правда, што ја потврдува тежината на функцијата што сега се претвора во „цел“ во коалициска пресметка.
Паралелно со ударот кон ЗНАМ, ВЛЕН отвора и фронт „внатре во себе“, што дополнително ја намалува преговарачката сила. Беса, преку својот лидер Касами, јавно признава дека партијата „можела да испорача повеќе“ во рамките на ВЛЕН и Владата, и најавува „клучна“ седница со кадровски импликации и разговор за идните чекори. Ова признание не е само самокритика; тоа е сигнал дека коалицијата ВЛЕН влегува во фаза на мерење на користа од власта наспроти политичката штета пред сопствената база. И токму тука почнува опасната игра: кога коалициски партнер е во дефанзива дома, станува полесен „курбан“ надвор.
Во таа рамка, изјавата на Мицкоски дека „тој ја составува Владата“ не е само реплика на дневна препукувачка сцена. Таа е механизам за дисциплина: порака дека реконструкцијата ќе биде алатка за централизирање на контролата, а не нужно мерка за меритократска корекција. Кога Касами отвора прашање за министерската позиција на Фатмир Лимани, премиерот јавно го брани и ја повлекува линијата на хиерархијата – партнерите можат да коментираат, но не и да одлучуваат. Со тоа, Мицкоски практично ја сведува реконструкцијата на лична одлука и политичка тактика: кој ќе биде пожртвуван за да се смири партнер, да се купи време, или да се демонстрира сила.
Па, кој е пореално да „оди курбан“ – ВЛЕН или ЗНАМ? Јавно гледано, во моментов на нишан е ЗНАМ преку Филков: има конкретно име, конкретна тема и конкретно медиумско препукување што лесно се продава како „одговорност“. Но политички гледано, ВЛЕН изгледа поранлив: распнат меѓу внатрешни очекувања, меѓуетнички чувствителни теми и премиер кој јасно кажува дека нема да дозволи партнерите да му го диктираат кабинетот. Ако Мицкоски сака да демонстрира дека „не го уценуваат“, полесно е да ја остави ВЛЕН да се троши со ултиматуми, отколку да ја ризикува стабилноста со директно понижување на ЗНАМ. Ако, пак, сака брз „трофеј“ за да ја затвори темата за реформски застој, тогаш жртва со едно име – како Филков – е наједноставниот излез.
Во меѓувреме, вистинската цена ја плаќа јавноста: реконструкцијата се претвора во театар на суети и алибија, а прашањата за реални реформи во правда, социјална политика и институционална ефикасност остануваат заробени меѓу прес-конференции и коалициски закани.