Skip to content
На Минхенска безбедносна конференција, американскиот државен секретар Марко Рубио се обиде да ја спушти температурата во трансатлантските односи со порака што европската сала сакаше да ја слушне: САД нема намера да ја напушти Европа и „припаѓаат заедно“.
Но, зад помирливиот тон, говорот беше поставен како „критичко пријателство“: поддршка за сојузништвото, паралелно со оценка дека Европа направила серија политички промашувања и дека е време за промена на курсот.
Клучната разлика од минатата година е во стилот. По жестокиот настап на Џеј Ди Венс во 2025, кој ја удри Европа по линија на „внатрешни слабости“ и вредносни конфликти, Рубио дојде со порака за „ренесанса“ на довербата – со признавање дека грубоста во изминатиот период, барем според американската страна, имала за цел да ги натера партнерите да се „разбудат“.
Содржински, рамката беше јасно „трампистичка“. Рубио ги нападна догмите на глобализацијата, отворените граници и масовната миграција, ја релативизираше климатската политика како поле каде Западот си направил штета, и ја истакна националната сувереност како основа за нова трансатлантска математика. Во исто време, тој го претстави Обединети нации како институција што „на најважните прашања“ нема одговори и, според него, бара реформа, не романтизација.
Токму тука се појави латам-елементот што европската публика го чита внимателно: во истиот говор Рубио ја пофали и логиката на еднострано дејствување на Вашингтон во Латинска Америка и Блискиот Исток како „ефикасен“ модел, што за дел од европските лидери звучи како предупредување дека новиот сојуз ќе функционира повеќе како договор за „реципроцитет“ отколку како автоматска солидарност.
Проблемот за Европа не е во реториката за припадност, туку во празнините. Според Ројтерс, говорот бил забележително „краток на конкретика“: Рубио не ја спомнал Русија, ниту пак го кажал НАТО по име, иако токму тие две теми се центарот на европската безбедносна анксиозност. Тоа остави впечаток на уверување без детали – убаво за аплауз, слабо за план.
Европската реакција беше двојна: дел од присутните ја примија пораката како „олеснување“ во однос на претходните удари од Вашингтон, но клучните лидери ја повторија тезата за европска автономија. Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен порача дека Европа мора да стане по-независна, Емануел Макрон зборуваше за „де-рискинг“ од големите сили и за Европа како геополитичка сила, а германскиот канцелар Фридрих Мерц потсети дека и Америка има корист од алијансата и дека не може да оди сама.
Така, Минхен 2026 го извади вистинското прашање: дали ова е обнова на трансатлантскиот договор или негово препакување – со повеќе услови, повеќе „реципроцитет“ и помалку автоматизам. Европа доби реченица за утеха, но остана без одговор на клучната ставка: што точно значи „припаѓаме заедно“ кога најголемата закана на континентот не е ни именувана.