Skip to content
Само неколку часа откако министерот за внатрешни работи Панче Тошковски најави „брзи законски измени“ и поефикасна заштита на жртвите, полициските билтени продолжија да носат случаи што звучат како аларм наместо статистика: напад врз малолетно девојче во семејниот дом, обљуба и присилно задржување на млада жена, како и закани со огнено оружје кон сопруга и ќерки.
Во скопско Сарај, 54-годишен маж бил приведен откако, под дејство на алкохол, физички ја нападнал својата 15-годишна ќерка. Во домот интервенирал синот, кој успеал да го оттргне таткото од девојчето, а потоа случајот бил пријавен и обработен од полицијата. Истрагата, како и вообичаено, ќе заврши со пријава по целосно документирање, но самиот настан ја отвора суштинската дилема: колку „систем“ има во заштитата кога првата бариера повторно е некој од семејството, а не институцијата.
Вториот случај е уште поостар удар врз идејата дека насилството се случува „во афект“. Во Гази Баба, 25-годишник од Скопје е осомничен за физички напад, обљуба и закани кон 22-годишна жена со која претходно се запознал. Жената, која пристигнала од Германија, била задржувана под присила во неговиот дом од 23 февруари, без можност да излезе сама, со одземен телефон. Контактот со мајката бил моментот што ја активирал полицијата, по што, по процена на ризик, следело апсење. Случајот ја покажува најопасната страна на ваквите кривични дела: тие не се „настан“, туку процес на контрола и изолација, кој трае сè додека жртвата не најде начин да испрати сигнал надвор.
Во истата временска рамка, полицијата привела и 55-годишен скопјанец под сомнение дека во домот во Кисела Вода употребил пиштол и се заканувал на сопругата и трите ќерки, а претходно испукал куршум што завршил во прозорец. Овој случај ја покажува уште една константа: насилството ретко доаѓа „од нула“, туку се повторува, се ескалира и станува поопасно кога ќе се појави оружје.
Тошковски, на тркалезна маса посветена на насилството врз жени и семејното насилство, ја постави тезата дека насилникот треба да биде изолиран и отстранет од домот „без оглед на сопственоста“, а семејството, особено децата, да биде заштитено. Најавени се измени на повеќе закони и 24-часовно дежурство во Граѓанскиот суд за побрзо изрекување мерки, како и поостар институционален одговор на проблемот со повлекување изјави под притисок. Во исто време, од неговите изјави се провлекува и признавање дека порастот на интервенциите може да е резултат на тоа што жртвите почнуваат повеќе да пријавуваат и што јавноста обрнува поголемо внимание на овој тип насилство.
Токму тука се судираат двете реалности: политичката најава за „брз систем“ и фактот дека насилството продолжува да се појавува во различни форми и со различен интензитет, од алкохолизирани семејни напади до сексуално насилство и заклучување, па до сценарија со пиштол во домот. Ако реформите останат на ниво на најава, редоследот ќе остане ист: прво траума, потоа постапка. Ако мерките навистина станат автоматски и брзи, тежината ќе се помести кон превенцијата и кон изолирањето на насилникот пред да се случи следната ескалација.