Skip to content
Заедничкиот интерес на земјите членки на НАТО веќе подолго време е ставен на тест, а зајакнувањето на одбранбените капацитети на Европската унија станува сè поитно прашање. Ова го изјави Горан Акрап, проректор на Универзитетот за одбрана и безбедност „Д-р Фрањо Туѓман“, во интервју за централниот Дневник на ХРТ, коментирајќи ги и американските претензии кон Гренланд.
Според Акрап, заедничкиот интерес меѓу САД и останатите членки на НАТО веќе подолго време се преиспитува, што претставува сериозен предизвик за алијансата. Тој посочи дека во иднина можеби ќе биде потребен нов пристап кон НАТО, но дека пред сè, на ниво на Европската унија, е неопходно зајакнување на одбранбените капацитети.
Говорејќи за посетите на генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, Акрап оцени дека станува збор и за редовни дипломатски активности и за проценка на состојбата во земјите членки. Според него, билатералната комуникација е клучна за дефинирање на идните политики и можните реакции во услови на зголемена безбедносна неизвесност.
Во однос на можната агресија на САД врз Гренланд, Акрап оцени дека таквото сценарио не треба да се сфаќа премногу сериозно. Тој смета дека американскиот претседател Доналд Трамп повеќе би се обидел да постигне договор или купопродажба, отколку да прибегне кон воена интервенција, особено имајќи предвид дека американското воено присуство веќе постои на островот.
Сепак, Акрап нагласи дека Данска и други европски држави би можеле да размислуваат за одговор на ниво на Европската унија. Доколку Данска го активира членот 42 од Договорот на ЕУ, сите земји членки би биле обврзани да ѝ пружат помош во одбраната, безбедноста и заштитата на нејзиниот територијален суверенитет, што би претставувало сериозен тест и за ЕУ и за НАТО.
Тој појасни дека членот 42 од Договорот на ЕУ е обврзувачки за земјите членки, за разлика од членот 5 на НАТО, кој остава можност државите самостојно да одлучат дали и на кој начин ќе учествуваат во одговорот.
Акрап се осврна и на потребата од зголемени вложувања во вооружените сили, нагласувајќи дека тоа е неопходно, но и дека одбраната на државата не зависи исклучиво од армијата, туку и од други политички, економски и безбедносни инструменти.
Говорејќи за одбранбената индустрија, тој ја истакна важноста од национално поврзување и интеграција преку европските фондови, нагласувајќи дека знаењето и искуството се клучни фактори за развој на нови технологии, а тие во моментов најмногу се стекнуваат преку искуствата од војната во Украина.