Шведска повторно го отвора прашањето за еврото: безбедноста и НАТО ја враќаат темата на маса

По влезот во НАТО и променетата безбедносна слика во Европа, во Шведска повторно се актуализира дебатата за воведување на еврото како национална валута. Иако засега нема конкретна одлука, владата најавува детална анализа на придобивките и ризиците од евентуалното напуштање на шведската круна.

Министерката за финансии Елизабет Свантерсон изјави во шведскиот парламент дека е неопходен „сериозен и темелен пристап“, кој ќе ги земе предвид економските, политичките и безбедносните аспекти на можната промена.

„Променетата безбедносна реалност во Европа е фактор што не може да се игнорира“, истакна Свантерсон, додавајќи дека прашањето нема да биде отворено пред парламентарните избори во септември.

Поделени ставови во политичкиот врв

Во рамките на владејачката коалиција, составена од десноцентристички партии, постои подготвеност за отворање на дебатата. Поддршка доаѓа од Умерената партија, Партијата на центарот и Либералите.

Од друга страна, левичарската опозиција, предводена од Социјалдемократите, остро се спротивставува на евентуалното воведување на еврото, повикувајќи се на волјата на граѓаните и ризиците за економската независност.

Референдумот од 2003 – аргумент што сè уште тежи

Швеѓаните веќе еднаш јасно се изјаснија против еврото. На референдумот во 2003 година, со излезност од 82 отсто, дури 55 проценти гласаа против напуштање на круната. Тој резултат и денес претставува силен аргумент противниците на промената.

Иако како членка на Европската Унија формално е обврзана еден ден да го воведе еврото, Шведска досега намерно избегнува да се приклучи кон ERM II – механизам што е предуслов за влез во еврозоната. Со тоа, процесот практично е ставен во мирување.

Европа се менува – и притисокот расте

Покрај Шведска, еврото сè уште не го користат и Полска, Унгарија, Чешка и Романија. Единствена со официјално изземање е Данска, која тоа го обезбеди со Мастришкиот договор.

Дополнителен импулс за дебатата дава и фактот што Бугарија го воведе еврото на 1 јануари годинава, што повторно ја активира темата за проширување на еврозоната – особено во услови на војна во Украина, геополитички тензии и економска нестабилност.

Нема брза одлука, но табуто паѓа

Иако шведската влада засега не најавува конкретен рок, јасно е дека темата повеќе не е табу. Како што порачуваат од Стокхолм, евентуалната одлука ќе зависи од политичкиот контекст, економските анализи и ставот на јавноста.

Дали Шведска ќе ја напушти круната – останува отворено прашање, но дебатата официјално се врати во политичкиот фокус.