Skip to content
Судирот меѓу Синдикатот на културата и министерот за култура и туризам Зоран Љутков влегува во нова, поостра фаза, откако СКРМ јавно побара министерот да ги објави документите на кои се повикува и да се соочи со аргументите на јавна дебата. Новата реакција доаѓа само еден ден по отворениот конфликт околу пресметката на платите, кривичната пријава што Синдикатот ја поднесе против министерот и меѓусебните обвинувања дали во ресорот се кратат права или, обратно, се бараат поволности спротивни на законот.
Во својата последна реакција СКРМ тврди дека спорот не е за „сумите“, туку за почитување на законите, колективниот договор и работничките права. Синдикатот вели дека министерот со своите изјави создава поделби меѓу вработените во културата и намерно конструира наратив за „привилегии“, наместо да објасни зошто, според нив, не се спроведуваат веќе утврдени права. Оттаму бараат не квалификации, туку аргументи, транспарентност и објава на документите што Љутков ги спомна на прес-конференцијата.
СКРМ посочува дека во Колективниот договор за култура не постојат посебни привилегии за одделни групи вработени, туку дека сите одредби се однесуваат на „работник“ без разграничување по професија, институција или место на работа. Синдикатот тврди и дека теренскиот додаток е право утврдено со закон и со договор, а дека евентуалното неприменување во одделни установи е пропуст на раководствата, не синдикално барање. Во истата реакција тие потсетуваат и на осум правосилни судски пресуди што, според нив, ја потврдуваат основаноста на синдикалните барања.
Особено остра е нивната политичка забелешка дека од однесувањето на министерот се добива впечаток оти неговите поранешни јавни настапи во поддршка на синдикалните барања биле повеќе политички отколку принципиелни. Оттаму и нивното прашање дали Љутков би го бранел истиот став доколку неговата партија не беше на власт. Со таа порака, спорот околу платите повеќе не се води само како административен или правен конфликт, туку и како тест за политичка доследност на министерот.
Од другата страна, Љутков ги отфрли обвинувањата како неосновани, неточни и паушални. Тој тврди дека никому не му биле ускратени законски права и дека сите одлуки биле носени во рамки на законот и со принцип на еднаков третман. Министерот вели дека во јавниот сектор важи општ колективен договор, а во културата и грански договор, и дека Министерството понудило анекс за усогласување со покачувањето од 10 отсто, но Синдикатот го одбил. Според него, спорното барање на СКРМ било платите да се пресметуваат врз основа од 39.641 денар, наместо врз законски утврдената минимална плата од 36.037 денари, што тој го претставува како незаконска пресметка.
Токму тука е јадрото на спорот. За министерот, Синдикатот бара решение што би ги ставило вработените во културата во поповолна положба од другиот јавен сектор. За СКРМ, пак, не станува збор за нова привилегија, туку за доследна примена на веќе постојните норми и судски потврдени права. Поради тоа, барањето документите да бидат јавно објавени има поширока тежина: тоа е обид расправата да се измести од партиски прес-конференции и меѓусебни дискредитации кон проверливи факти и правни основи.
Во оваа фаза, случајот покажува колку лесно спорот за плати и колективни права може да прерасне во поширока институционална криза на доверба. Кога едната страна зборува за незаконска пресметка, а другата за непочитување на закон и правосилни пресуди, тогаш прашањето веќе не е само колкава ќе биде платата, туку кој ја зборува вистината и со какви документи може да ја поткрепи. Затоа повикот на СКРМ за јавна дебата со Љутков е обид спорот да се отвори пред јавноста, а не да остане затворен во соопштенија и прес-конференции.