Skip to content
На денешното судско рочиште за предметот „Онкологија 2“, сведок од Државниот завод за ревизија пред судот ја опиша сликата што ревизорите ја утврдиле за работата на Универзитетската клиника за радиотерапија и онкологија во 2021 година: слабости во планирањето и контролата на средствата, набавки што „одат“ пред постапките, и систем без јасни медицински правила кој пациент кога и под кои услови може да добие скапа биолошка терапија.
Сведокот посочи дека планот за набавка на биолошка терапија не произлегувал од стручен колегиум, туку се темелел на „историски“ податоци за претходна потрошувачка. Во пракса, тоа значи дека клучни одлуки со директно влијание врз животите на пациентите се носеле без јасно документирана стручна анализа што би ја оправдала распределбата на ограничените количини и приоритетите.
Во сведочењето се отвори и прашањето за тоа како клиниката одлучувала кој ќе ја прима биолошката терапија. Според кажаното пред судот, лекарите предлагале пациенти, а медицинскиот директор давал одобренија без да се утврди дали клиниката располага со доволни количини за сите на кои терапијата им била препишана. Во ваков модел, ризикот е очигледен: наместо еднаков пристап и однапред познати критериуми, системот остава простор за субјективност и селективност.
Она што денес се слушна во судница е во линија со клучните формулации од ревизорскиот извештај за 2021 година. Во резимето на конечниот извештај, ревизорите нотираат „слабости во планирањето, реализацијата и контролата“ на условниот надоместок за биолошка терапија, како и отсуство на медицински протоколи/упатства што би поставиле правила и критериуми за приклучување на пациенти на биолошка терапија.
Ревизијата наведува и проблематични точки околу евиденцијата и финансиската дисциплина. Констатирани се нецелосно спроведен попис, неусогласеност меѓу сметководствената и материјалната евиденција за залихите и ситуации во кои потрошокот на биолошка терапија бил евидентиран на крајот на годината, при што лековите биле набавувани „на реверс“ и во моментот на прием/издавање немале формирана цена во евиденцијата. Во истиот дел се наведува дека клиниката преземала обврски над одобрениот буџет и дека имала значителна сума на неплатени обврски заклучно со 31.12.2021.
Во ревизорското резиме се наведува и дека е изразено неповолно мислење за вистинитоста и објективноста на финансиските извештаи и за усогласеноста на трансакциите со релевантната законска регулатива за 2021 година, што е една од најтешките оценки што ревизија може да ја даде во ваков тип извештаи.
Во судницата беше отворена и темата за јавните набавки. Според пренесените изјави, дел од биолошката терапија се набавувала во период кога постапката за набавка сè уште не била завршена, а за поголем дел од лековите постоела ситуација во која само еден економски оператор има ексклузивно право на продажба. Во такви услови, „реверс“ набавките и фактурирањето по склучување на договорите ја поткопуваат конкуренцијата и ја намалуваат транспарентноста на процесот.
Сето ова повторно ја враќа суштинската дилема што ја надминува една клиника и една година: кога системот нема јасни протоколи, трага на одлуки и строг режим на набавки и евиденција, цената најчесто ја плаќаат пациентите — со неизвесност дали терапијата ќе им биде достапна навреме и под еднакви услови. А судењето „Онкологија 2“ токму тоа го става под лупа: не само индивидуална одговорност, туку и системски пропусти што се претвораат во секојдневен ризик во најчувствителниот дел од здравството.