Со силеџија силеџиски: Трамп се откажа од царините по европскиот отпор во Давос

Давос, каде што обично се зборува за инвестиции и „стабилни пазари“, оваа недела личеше на демонстрација на политичка сила. По денови на закани дека ќе воведе нов бран царини кон европски сојузници ако Европа не попушти околу Гренланд, американскиот претседател Доналд Трамп објави дека се откажува од планираните царини поврзани со спорот. Одлуката ја врза со „многу продуктивен состанок“ со генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, и со наводна „рамка“ за иден договор за Гренланд и поширокиот арктички регион.

Пресвртот доаѓа по јавно заострување од Европа. Според Ројтерс, Трамп најавил дополнителна царина од 10% од 1 февруари за увоз од Данска, Норвешка, Шведска, Франција, Германија, Холандија, Финска и Британија, со можност стапката да расте ако „договор“ не се постигне. Во Брисел тоа беше протолкувано како уцена: европските амбасадори разговараа и за пакет од контрамерки, а на маса се врати и т.н. „анти-коерциски инструмент“ – механизам што ЕУ го чува токму за ситуации на економски притисок.

Клучниот сигнал дека Европа нема намера да оди на „пазарење под закана“ стигна и од Европскиот парламент. Тамошната трговска комисија ја стави на пауза работата на трговскиот договор со САД, наведувајќи дека новите царински закани го нарушуваат договореното и ја прават соработката политички невозможна додека трае притисокот околу Гренланд.

Во Давос, отпорот доби и јазик што ретко се користи во ваков форум. Ројтерс пренесе изјави на европски лидери кои зборуваа дека ЕУ не треба да се поклони пред „законот на посилниот“, дека Европа треба да „зацврсти“ и да не дозволи да ѝ се преминуваат црвени линии, додека реториката за „подготвени“ опции за трговска одмазда стана дел од официјалниот настап. Тоа беше јасна порака дека, ако Трамп игра на инстинктот на страв и поделби, Европа се обидува да одговори со единство – барем во моментот кога притисокот е најсилен.

Токму во таква атмосфера, Трамп ја објави одлуката за повлекување на царинската закана, претставувајќи ја како резултат на договорена „рамка“ со НАТО за арктичката безбедност. ТВ21 пренесе дека тој на Truth Social зборувал за „рамка за иден договор“ за Гренланд и целиот арктички регион, додека Асошиејтед прес извести дека, во обраќање во Давос, Трамп повторил дека сака „итни преговори“ за преземање на Гренланд, но дека „нема да користи сила“.

Останува прашањето што точно значи „рамката“ и дали повлекувањето на царините е вистинско повлекување или само пауза во преговарачка тактика. Европските институции, пак, не ја тргнаа темата од дневен ред: подготвеноста за контрамерки и замрзнувањето на парламентските чекори за трговскиот договор остануваат како потсетник дека овојпат заканата не помина тивко, ниту без цена.