Сонцето ги спушта Starlink: зошто сателитите паѓаат побрзо на Земјата

Тврдењето дека Starlink сателити паѓаат побрзо звучи како сензација, но зад него стои прилично конкретна физика: кога Сонцето е поактивно, горните слоеви на атмосферата се загреваат и „се надувуваат“, а отпорот врз објектите во ниска орбита расте. За мегаконстелации како Starlink, кои оперираат релативно ниско, тоа значи поинтензивно губење висина и почести корекции на орбитата.

Истражувачи кои анализирале реални податоци за повторни влегувања на Starlink во атмосферата покажуваат дека геомагнетната активност директно го забрзува последниот дел од падот. Во периоди на посилни соларни бури, финалната фаза може да се скрати за повеќе од една недела, а воедно расте и грешката во предвидување на моментот на повторно влегување, што ја комплицира навремената координација со системите за следење и безбедност.

Бројките дополнително го објаснуваат интересот: како што расте бројот на лансирани сателити, расте и бројот на оние што ја завршуваат орбитата со контролирано или неконтролирано повторно влегување. Во една неодамнешна научна анализа се посочува забележлив скок на Starlink повторни влегувања во текот на 2024 година, што во просек значи дека речиси секој ден по еден објект од оваа мрежа завршувал во атмосферата.

Соларното „време“ веќе има преседани со практични последици. Во февруари 2022 година, по геомагнетна бура, голем број новолансирани Starlink сателити беа изгубени затоа што зголемениот отпор не им дозволи да ја кренат орбитата пред да влезат во атмосферата. Тоа стана пример како вселенската метеорологија може да се претвори во оперативен ризик и финансиски трошок — дури и кога сателитите се дизајнирани за „демисабилност“ и согорување.

Од аспект на безбедноста на Земјата, најголемиот дел од ваквите објекти согоруваат, но поентата не е само „дали ќе падне нешто“. Со зголемена фреквенција на повторни влегувања се зголемува потребата за прецизни предвидувања, за протоколи за воздушен сообраќај и за транспарентно известување кога постојат ризици од остатоци. Дел од анализите за растот на повторните влегувања отворија и прашање за потенцијалните ефекти врз авијацијата и оперативните прекини, особено кога има привремени затворања на воздушен простор или коридори.

Паралелно, се отвора и еколошката димензија. При согорување на сателити во атмосферата се создаваат метални оксиди и наночестички, а во научни кругови се дискутира дали акумулацијата од вакви честички — во сценарио со масовни мегаконстелации — може да има мерлив ефект врз хемијата на стратосферата, вклучително и врз озонот.

Во тој контекст, не е случајно што SpaceX најавува и технички корекции: во дел од плановите се споменува спуштање на работната висина на дел од констелацијата, со цел побрза „самочистечка“ динамика на орбитата и помал простор за долготраен отпад, особено во периоди кога соларната активност ќе се намали и атмосферскиот отпор ќе биде послаб.