Skip to content
На 18 февруари, Собрание на Република Северна Македонија треба да гласа за избор на Гоце Наумовски за нов уставен судија – професор по римско право и актуелен надворешен советник за правни работи на Христијан Мицкоски. Кандидатурата се отвори по оставката на Јадранка Дабовиќ-Анастасовска во декември, а потврдата претходно помина низ собраниската комисија, со предлог од Ѓорѓија Сајкоски од ВМРО-ДПМНЕ.
Во момент кога опозицијата ја чита оваа номинација како уште еден чекор кон политичко „вградување“ во институциите, претседателот на Уставен суд на Република Северна Македонија излезе со јасна одбрана: фактот дека некој бил советник на премиер, според него, сам по себе не е аргумент против изборот. Тој порача дека клучот е во карактерот и кредибилитетот на судијата, а не во претходната функција, додавајќи дека и самиот бил советник на тројца претседатели и дека единствената лојалност што треба да се очекува е лојалност кон Уставот. Во истиот настап, тој ја нагласи и својата позиција дека влезот на луѓе од академијата е „добра вест“ за уставното судство, затоа што носи поширок пристап во толкувањето на Уставот.
Во сржта на спорот е прашањето како Македонија го гради балансот меѓу политичкиот избор и судската независност. Уставната рамка е јасна: Уставниот суд има девет судии, мандатот е девет години без право на повторен избор, а судиите се избираат „од редот на истакнати правници“. Дополнително, функцијата е неспоива со друга јавна функција, професија или членство во политичка партија, токму за да се минимизира непосредното партиско влијание. Истовремено, начинот на избор преку парламентот по дефиниција го отвора просторот за политичка тежина – што и самиот Суд го признава како ризик, бидејќи органите на политичкото одлучување индиректно можат да влијаат преку персоналниот состав.
Од таму доаѓа и реакцијата на СДСМ, кој ја пласира тезата дека номинацијата на премиерски советник за највисоката уставно-судска инстанца ја става под знак прашалник независноста на судството. Во партиското соопштение се потенцира и семејната врска – дека кандидатот е брат на Васко Наумовски – како дополнителен сигнал за политичка блискост.
Паралелно со оваа поларизација, на маса се отвори и друго „уставно“ прашање: ДУИ турка идеја Бадентеровиот принцип да се „пресели“ и во Уставниот суд, а Костадиновски јавно се спротивстави со аргумент дека Судот не е политички орган и дека ваков механизам би внел „друг тип расудувања“ во одлучувањето за уставноста и човековите права. Така, дебатата за една кандидатура прерасна во поширока расправа за тоа што е политичко, а што уставно – и каде треба да стои линијата кога се пополнуваат институции што ја држат последната реч за законите и слободите.