Skip to content
Во Скопје повторно се поместува границата на „нормалното“: стан од 83 квадратни метри на територија на Општина Центар е продаден за 246.171 евра, а највисоката постигната цена по метар квадратен во последниот квартал од 2025 достигнала 182.404 денари. Ова не е само уште една бројка од пазарот, туку сигнал дека станбеното прашање се претвора во прашање на класна припадност – кој може да живее во градот, а кој мора да се исели на периферијата.
Податоците од Агенција за катастар на недвижности за периодот октомври–декември 2025 покажуваат дека пазарот не само што не „оладил“, туку и се проширил. Во Регистарот на цени и закупнини се евидентирани 9.283 трансакции (купопродажби и закупи), што е за 964 повеќе од претходниот квартал. Во рамки на тие движења се запишани 6.230 купопродажби, вклучувајќи 5.084 продажби, 1.094 продажби од инвеститор и 12 продажби по пат на лицитација – слика што повеќе личи на динамичен пазар отколку на пазар што се „коригира“ поради високите цени.
Парадоксот е што, паралелно со рекордите, во истите извештаи се наѕира и идната понуда: во земјава се регистрирани 1.004 новоизградени станови од инвеститор во кварталот, а во катастарските евиденции се запишани 27.522 листови за предбележување градба – што упатува на значителен број објекти „во најава“ за пазарот. Во теорија, тоа би требало да создаде притисок за стабилизација. Во пракса, рекордите продолжуваат, што го враќа прашањето на причините: дали станот станува финансиски инструмент, а домувањето – спореден ефект?
Кога тие бројки ќе се стават покрај платите, сликата станува уште потемна. Според Државен завод за статистика, просечната нето-плата во ноември 2025 изнесува 45.961 денар. Тоа значи дека еден квадрат во Општина Центар, по рекордната цена од 182.404 денари, вреди речиси четири просечни нето-плати. А стан од 83 квадрати – преку 329 просечни месечни нето-плати, без да се пресметаат кредитни камати, учество, трошоци за живот и ризик од губење приход. Оваа аритметика не е „личен избор“ – ова е структурна бариера.
Во позадина, медиумите кои се повикуваат на податоци на Народна банка на Република Северна Македонија известуваат дека цените на недвижностите во четвртиот квартал од 2025 пораснале за околу 25% на годишно ниво. Ако ваквиот тренд е точен и одржлив, тогаш „сонувањето стан“ за дел од младите и за семејствата со просечни примања станува долгорочна задолженост, а за други – единствено изнајмување или иселување.
Истовремено, официјалните индикатори за градење не покажуваат дека системот ќе сопре сам од себе: во ноември 2025 се издадени 304 одобренија за градење, со предвидена изградба на 761 стан, од кои 427 во Скопскиот регион. Тоа може да значи повеќе понуда, но може да значи и продлабочување на моделот „гради за продажба на повисок сегмент“, додека средната класа останува во чекална – со кирија, со несигурни договори и со зависност од кредитни услови.
Во таков контекст, државата и општините не можат да се кријат зад фразата „пазарот така одлучил“. Домувањето не е обична стока. Кога квадратот во централните општини станува мерка за статус, а не за потреба, институциите мора да одговорат: дали има политика за достапно домување, дали има јавни и социјални станови што реално го намалуваат притисокот, како се планира урбанистички развој, и што се прави за да не се претвори Скопје во град каде што центарот е резервиран за малкумина, а останатите се „распоредуваат“ поради ценовник, не поради живот.