Skip to content
Додека на земја се пука по фронтови, над главите тивко се води друга битка – за сигнал, контрола и доверба во инфраструктурата што денес ја држи државата „онлајн“. Последните денови тоа излезе на површина преку три паралелни приказни: Украина и SpaceX велат дека нашле начин да спречат руски единици да користат Starlink терминали; руски пропагандни гласови јавно зборуваат за „легитимни цели“ во орбитата; а европски безбедносни извори алармираат дека руски сателити пресретнувале комуникации и се приближувале до клучни европски геостационарни сателити.
Во центарот на првата линија е соработката меѓу Киев и компанијата на Илон Маск за да се „затвори славината“ за неовластените терминали. Тоа е техничка мерка со директни воени последици: кога една армија се навикнува да се потпира на сателитска конекција што е брза и мобилна, исклучувањето станува тактички удар. И токму затоа темата веднаш се префрли од „технологија“ во „цел“.
Руската реакција, во јавната сфера, дојде преку познатиот пропагандист Владимир Соловјов, кој ја прошири метата – не само кон SpaceX туку и кон Palantir Technologies – со реторика што отвора опасна врата: идејата дека „нуклеарна детонација во вселената“ би можела да „реши проблем“. Дури и кога ваквите изјави се читаат како заплашување, тие ја нормализираат мислата дека орбитата е простор за ескалација, а не за правила.
Втората линија е уште понепријатна за Европа: според Financial Times, европски безбедносни претставници веруваат дека руски „шпионски“ платформи (меѓу кои Luch-1 и Luch-2) пресретнувале сигнали од повеќе европски геостационарни сателити и се приближувале опасно блиску – со цел да се „слуша“ и потенцијално да се манипулира со команди. Особено алармантно е тврдењето дека дел од командните податоци биле нешифрирани, што ја претвора „вселенската безбедност“ во банална, но скапа лекција за основна сајбер-хигиена.
Третата линија е политичка и регулаторна: авторката на анализата на Euronews потсетува дека и покрај политичките тензии, САД и Европската унија остануваат „во ист брод“ во вселената. Starlink зависи од лиценци за спектар и правила што ги даваат земји членки на ЕУ, а Брисел подготвува нови рамки како „EU Space Act“ и „Digital Networks Act“ кои можат да значат огромни трошоци и потенцијален регулаторен притисок. Од друга страна, Европа – ако се случи „безбедносна виша сила“ – сè уште може да мора да се потпре на Starlink затоа што алтернативата со европска скала и ефикасност е далеку, и бара години вложувања.
Овој јаз меѓу амбиција и реалност го користат конкурентските блокови. БРИКС декларативно турка заеднички капацитети, а координацијата во тела како Меѓународна телекомуникациска унија често им оди полесно отколку што оди трансатлантската усогласеност кога треба брзи, практични одлуки. Во меѓувреме, „хибридните“ операции – пресретнување, приближување, тестирање на граници – ја прават орбитата место каде што слабостите се казнуваат тивко, без експлозија на земја.
Кога сигналот станува оружје, дилемата за Европа не е само „сопствена технологија“, туку и сопствени правила: колку брзо може да изгради независност, без да си ја пресече линијата што ја држи функционална денес – и дали следниот удар ќе биде во код, во регулатива или во самата орбита.