Субвенциите доцнат, земјоделците излегуваат на протест

Исплатата на субвенциите повторно го отвори најболното прашање во македонскиот аграр: дали државата навистина има систем за поддршка на земјоделците, или само периодично гаси пожари со задоцнети уплати. Иако во изминатиот месец биле исплатени околу 30 милиони евра, земјоделските здруженија тврдат дека на терен и натаму останува значителен долг, кој според нивните пресметки се движи околу 70 милиони евра.

Најгласни во предупредувањата се сточарите, кои поставија рок до 20 март за исплата на заостанатите средства и најавија протести ако обврските не бидат подмирени. Дел од барањата им се делумно исполнети, со исплата на премијата за млеко за првата половина од 2025 година, но остануваат нерасчистени обврските за втората половина од годината, основните субвенции по грло, како и спорните исплати за јагниња од 2024 година за повеќе од илјада одгледувачи.

Од Министерството за земјоделство уверуваат дека состојбата постепено се стабилизира и дека со програмата за 2026 година системот влегува во фаза на поредовно сервисирање на обврските. Министерот Цветан Трипуновски изјавил дека веќе се исплатени околу 30 милиони евра и дека програмата за годинава предвидува 100 милиони евра за директна поддршка. Но токму таа програма стана нова точка на судир, затоа што дел од земјоделските организации оценуваат дека буџетот е намален и дека дел од производителите ќе останат без помош.

Незадоволството не застанува само кај субвенциите. Земјоделците предупредуваат дека поскапувањето на нафтата, ѓубривата и пестицидите директно ги зголемува трошоците за производство, а тоа неизбежно ќе се одрази и врз цените на храната. Дополнителен притисок создава и зависноста од увоз на дел од репроматеријалите од Блискиот Исток, што во услови на нова геополитичка нестабилност го прави секторот уште поранлив.

Во позадина на сето тоа останува подлабоката криза што не може да се реши со една исплата или со едно ветување. Недостигот од работна сила, ниските откупни цени и иселувањето од руралните средини одамна го разјадуваат аграрот одвнатре. Затоа доцнењето на субвенциите не е само финансиски проблем, туку уште еден знак дека земјоделството и понатаму се одржува на доверба што сè потешко опстојува.