Skip to content
Иран е подготвен да ги обнови разговорите со САД, но само ако тие се „фер и еднакви“ и ако не ја допираат одбранбената способност на земјата, порача иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи. Изјавата доаѓа во период кога регионалните актери се обидуваат да спречат директна конфронтација меѓу Вашингтон и Техеран, додека во исто време САД ја засилуваат воената поставеност на Блискиот Исток и испраќаат сигнал дека опцијата за сила не е тргната од маса.
Клучната точка на судир е позната: американската страна го условува продолжувањето на разговорите со ограничување на иранската ракетна програма, додека Иран го отфрла тоа како мешање во основната одбранбена архитектура на државата. Арагчи, на прес-конференција во Истанбул со турскиот министер Хакан Фидан, јасно го исцрта тој ѕид: преговори се можни, но не и по цена на „одбранбените способности“.
Паралелно со дипломатскиот речник, се движи и безбедносната реалност. Трамп најавува намера да разговара, но истовремено Вашингтон испраќа дополнителни воени капацитети во регионот, а Пентагон јавно повторува дека војската е подготвена да направи што и да одлучи претседателот. Во ваква атмосфера, секоја „покана за разговор“ звучи како дел од поширок притисок: прво се крева температурата, па потоа се нуди деескалација под нови услови.
Арагчи, пак, ја испорача најтврдата реченица што ја објаснува иранската позиција: „подготвени сме и за преговори и за војна“. Во практична смисла, тоа е порака за одвраќање – сигнал дека Иран не сака конфликт, но ќе влезе во него ако биде притиснат. Во политичка смисла, тоа е и порака кон домашната јавност: дипломатијата не смее да изгледа како капитулација, особено кога условите се читаат како ограничување на суверенитет.
Во празнината меѓу тие две позиции влегуваат регионалните посредници. Турција, ОАЕ и Саудиска Арабија, според дипломатските најави, туркаат напори за да се спречи воен судир. Тоа е и нивна рационална сметка: конфликт меѓу САД и Иран би ја дестабилизирал економијата, енергетиката и безбедносните рути, со ефект што не останува локален. Засега, Арагчи вели дека конкретни разговори меѓу Техеран и Вашингтон не се закажани – што значи дека „линијата на контакт“ постои како идеја, но не и како календар.