Трамп му се закани на Иран дека може да биде збришан за една ноќ

Трамп му се закани на Иран денеска од Белата куќа дека целата земја може да биде „извадена од игра за една ноќ“, откако постави конечен рок до вторник навечер Техеран да прифати договор и да овозможи повторно движење низ Ормутскиот теснец. Американскиот претседател порача дека ново одложување е малку веројатно и дека, ако нема договор, може да следуваат широки напади врз иранска инфраструктура, вклучително и електрани и други клучни објекти.

Поширокиот контекст ја прави оваа закана уште потешка од една остра изјава. Иран веќе ја оттурна американската идеја за привремен прекин на огнот и, според државната агенција ИРНА пренесена од Ројтерс, преку Пакистан испратил одговор со барање за траен крај на војната, укинување на санкциите, безбеден премин низ Ормут и обнова. Во Вашингтон, пак, сигналот е дека Белата куќа не е подготвена да прифати половично решение, па кризата сега влегува во часови во кои и дипломатијата и воената реторика одат паралелно.

Токму затоа спорот околу Иран повеќе не е само блискоисточна воена приказна, туку и глобална енергетска закана. Ројтерс наведува дека Ормутскиот теснец е коридор низ кој минува околу една петтина од светската понуда на нафта и гас, а продолжената блокада веќе ги крева цените и ги тресе пазарите. Нафтата во понеделникот се движеше околу 109 долари за барел, додека аналитичарите предупредуваат дека секое дополнително влошување на кризата ќе значи нов притисок врз инфлацијата, транспортот и снабдувањето далеку надвор од регионот.

Во меѓувреме, заканата дека ќе бидат погодени електрани, мостови и друга цивилна инфраструктура веќе отвори и правно-хуманитарна димензија. Меѓународниот комитет на Црвениот крст денеска предупреди дека правилата на војување мора да се почитуваат и во збор и во дело и дека заканите кон суштинска цивилна инфраструктура не смеат да станат нова норма. Така, пораката на Трамп не одекнува само како ултиматум до Техеран, туку и како ново подигање на влогот во конфликт што веќе ги меша воената сила, енергетската безбедност и прашањето каде завршува притисокот, а почнува опасната ескалација.