Трамп претседателот кој велеше дека е против војни почна со најави за инвазии и предупредувања

Само неколку дена по американската операција во Венецуела и приведувањето на Николас Мадуро, претседателот Доналд Трамп ја прошири кризата од Каракас кон целиот Атлантик и западната хемисфера – со јавно изговорени предупредувања за Гренланд, Колумбија, Мексико, Куба и Иран. Во изјави дадени пред новинари, Трамп зборуваше за „американска доминација“ и за потреба „нафтата слободно да тече“, отворајќи ја старата доктрина на сила во ново пакување – со безбедност, дроги и ресурси како изговор, а со воена опција како порака.

Најсилниот одек го предизвика Гренланд. Трамп повтори дека островот му е „апсолутно потребен“ на САД „од перспектива на национална безбедност“, а во Данска и во Нуак ова беше прочитано не како теоретски разговор, туку како тест за границите на НАТО. Премиерот на Гренланд, Јенс-Фредерик Нилсен, оцени дека споредувањето на островот со Венецуела е „непочитување“ и дека Гренланд не е „предмет во реториката на големите сили“, додека данската премиерка Мете Фредериксен предупреди дека намерата на Трамп мора да се сфати сериозно и додаде дека напад врз земја членка на НАТО би значел дека „сè завршува“.

Токму таму се вклучи и Лондон. Британскиот премиер Кир Стармер застана зад Данска и порача дека иднината на Гренланд можат да ја одредуваат само Гренланд и Кралството Данска, додавајќи дека државите треба да се мерат според меѓународното право – реченица што, во дипломатски превод, значи дека европските сојузници не се подготвени да ја нормализираат идејата за „промена на мапи“ во 2026 година.

Во Латинска Америка, заканите звучеа уште подиректно. Трамп го нападна колумбискиот претседател Густаво Петро, алудирајќи дека Колумбија е „многу болна“ и дека може да следи „операција“, на што Колумбија возврати дека ваквите пораки се „недозволиво мешање“ и закана спротивна на нормите на меѓународното право.

Истата логика ја прошири и кон Мексико – со стандардниот наратив дека не прави доволно против нарко-картелите, додека мексиканската претседателка Клаудија Шајнбаум јавно одговори дека соработката против фентанилот постои, но дека интервенциите историски не донеле демократија и дека суверенитетот не е „предмет на преговори“.

Куба беше третирана со поинаква реторика – не со директна закана за напад, туку со тврдење дека „сама ќе падне“ поради губење приходи, додека во Венецуела, според Ројтерс, Трамп веќе најавува можност и за втор удар доколку преостанатите структури „не соработуваат“, што ја прави линијата меѓу „предупредување“ и „оперативна намера“ сè потенка.

На другата страна од светот, Иран доби порака во контекст на протестите и жртвите: Трамп рече дека САД ќе „нападнат многу силно“ ако има дополнителни убиства на демонстранти – закана што се надоврзува на веќе подигнатите тензии и на претходни американски потези кон Техеран, според извештаите на Ројтерс.

Она што ја прави оваа серија изјави политички значајна не е само списокот на „следни цели“, туку промената на рамката. Трамп дојде на власт со тезата дека е против „бескрајни војни“, но сега, со Венецуела како преседан, зборува за управување, условување и „доминирање“ – терминологија што ја враќа Америка во улога на директен арбитер на туѓи режими. Во Вашингтон, демократскиот лидер во Сенатот Чак Шумер јавно предупреди дека граѓаните стравуваат од „endless war“ – токму она против што Трамп, според него, кампањски зборувал.

Поширокиот ризик е што ваквата политика, дури и кога почнува како реторика, ја шири нестабилноста како метод: сојузниците мора да калкулираат колку се валидни гаранциите од колективна безбедност, а противниците добиваат аргумент дека „меѓународното право“ станува избор, не правило. Во меѓувреме, нафтата, дрогата и миграцијата стануваат универзални оправдувања, доволно еластични за да се применат на Гренланд, на Карибите или на Блискиот Исток – без обврска да се објасни каде точно завршува предупредувањето и почнува следниот напад.