Трка за Месечината: Маск и Безос во спринт пред Кина

Трка за Месечината ја отвора новата фаза на американското приватно вселенско ривалство, откако Илон Маск преку SpaceX и Џеф Безос преку Blue Origin ги забрзуваат плановите за лунарни мисии со цел да стигнат пред кинеската амбиција за човечка мисија до 2030 година, според информации пренесени од Ројтерс.

Во пресрет на планираното излегување на SpaceX на берза оваа година, Маск во подкаст-интервјуа и на интерни состаноци на компанијата зборувал за проект што го нарекува „Moonbase Alpha“ и за поставување лансирен систем за сателити на површината на Месечината. Како дел од таа визија, според истиот извор, лунарниот комплекс би требало да служи како основа за развој на инфраструктура за вештачка интелигенција поврзана со мрежа од дури еден милион сателити.

Ваквиот пресврт означува забележлива промена на приоритетите на SpaceX. Маск со години ја туркаше идејата за колонизација на Марс, а уште минатото лето Месечината ја нарекуваше „одвлекување“, но засилената глобална конкуренција, според индустриски проценки, ја пренасочи компанијата кон поблиските и политички повидливи цели.

Паралелно, Blue Origin во последните недели го засили лунарниот ангажман и, според Ројтерс, го паузирал проектот за суборбитален вселенски туризам за да ги пренасочи ресурсите кон развојот на леталото Blue Moon. Беспилотна мисија на Blue Moon до Месечината се планира уште оваа година, а компанијата веќе го транспортирала леталото во Вселенскиот центар „Џонсон“ на НАСА во Тексас за клучни тестирања.

И двете компании се потпираат на милијарди долари финансирање преку програмите на НАСА, која во рамките на Artemis планира серија мисии со човечка посада и во кои, меѓу другото, е вклучен и Starship. Во Вашингтон, враќањето на Месечината се гледа и како подготовка за идни мисии кон Марс, но и како стратешки одговор на кинеските планови за лунарно слетување со астронаути до 2030 година.

Ривалството меѓу Маск и Безос излезе и на јавна сцена: откако Маск објави пораки за „пресврт кон Месечината“ на својата социјална мрежа, Безос одговори со фотографија од желка, алудирајќи на басната на Езоп за трката меѓу желката и зајакот. Blue Origin со години го користи мотото „Gradatim Ferociter“, што во превод значи „чекор по чекор, жестоко“, нагласувајќи ја стратегијата на постепени, но упорни поместувања.

Сепак, патот до лунарната цел не е без ризици. Иако Starship останува клучниот адут во американските планови, според Ројтерс ракетата сè уште нема успешно распоредено товар во орбита, а од 2023 година се изведени 11 тест-лансирања, со нови надградени тестови најавени наскоро. За планираното слетување со посада до 2028 година, дел од експертите велат дека е амбициозно, бидејќи SpaceX мора да развие технологии како дополнување гориво во орбита и сигурно слетување на сложениот лунарен терен.

Во индустријата се слуша и друго предупредување: ако Месечината стане клучна стратешка точка, компаниите што први ќе изградат инфраструктура може да добијат значително влијание врз начинот на нејзино користење. Истовремено, трката веќе го разгорува интересот на инвеститорите за проекти поврзани со лунарни возила и логистика, со оценка дека вниманието кон таквите инвестиции драматично расте во последните години.