Укинување потпретседатели: што се менува навистина во ВМРО-ДПМНЕ

Одлуката да се укинат потпретседателските места во ВМРО-ДПМНЕ, објавена по седницата на Централниот комитет на 6 февруари 2026, на прв поглед изгледа како пресек со старата партиска архитектура. Формулата што ја соопшти партискиот врв е едноставна: претседател, генерален секретар и Извршен комитет, без „втори луѓе“ со титула потпретседател.

Кога ќе се отвори списокот на избрани и предложени имиња, се гледа дека највидливата промена е во табличките, не во составот. Досегашните четворица потпретседатели, Александар Николоски, Владо Мисајловски, Гордана Димитриеска-Кочоска и Тимчо Муцунски, не исчезнуваат од врвот, туку влегуваат како членови на Извршниот комитет, во структура што се рекламира како „микс од искуство и нови членови“.

Она што реално се репозиционира е тежиштето на моќта кон секретарскиот апарат и оперативното јадро. За генерален секретар е избран Драган Ковачки, за организациски секретар се споменува Ивица Томовски, а Владимир Нелоски останува како шеф на кабинет во партијата паралелно со позицијата во владината вертикала. Токму оваа преклопеност на државни и партиски функции е клучниот индикатор дека „реорганизацијата“ не е деполитизација, туку покомпактно управување.

Во јавните толкувања што се појавија веднаш по одлуката, се наметна тезата дека укинувањето потпретседатели го намалува ризикот од создавање „природни наследници“ во последниот мандат на Христијан Мицкоски како партиски лидер, бидејќи титулата потпретседател традиционално произведува хиерархија и очекувања. Во таа логика, наместо да се гради јасна втора линија, се гради поширок колективен врв што полесно се контролира преку избор на агенда, кадровски пакет и дисциплина.

Опозициската СДСМ ја прочита истата одлука како чекор кон поголема персонализација на моќта: укинување на потпретседатели и поставување круг „на најблиски“ во Извршниот комитет, со теза дека партијата се моделира по пример на силно централизирани регионални партии. Партијата, од друга страна, го отфрли тоа како пропаганда. Двете позиции ја делат истата основа: дека центарот на одлучување се собира во помал број раце, само што различно го вреднуваат тој потег.

Каде во ова влегуваат „линиите Груевски–Орбан“ и разговорот за континуитет со стари мрежи на влијание? Фактографски, Никола Груевски е осуден во предмет поврзан со корупција и во 2018 година избега од земјата, по што Унгарија му даде азил; во меѓународните извештаи се наведува и дека унгарски дипломати го придружувале на патот до азил.

Паралелно, Виктор Орбан со години јавно покажува политичка наклонетост кон национал-конзервативните сојузници во регионот и отворено го бранеше азилот како политичка одлука, што во македонскиот контекст стана симбол за „надворешен чадор“ над еден дел од старото партиско наследство. Тој симбол повторно оживеа по промената на власта во 2024 година, кога во јавноста се отвори силна дебата околу продлабочување на економската соработка со Унгарија и кредитни аранжмани што опозицијата ги квалификуваше како политички обележани.

Токму тука укинувањето потпретседатели добива втор слој: како комуникациска операција за „модернизација“ и „освежување“, додека реалната тежина се префрла во секретарските и кабинетските позиции каде се одржуваат тендерски, кадровски и деловни канали. Кога четворица министри остануваат во врвното партиско тело, а државни функционери добиваат клучни организациски улоги, се добива порафинирана хибридна машина во која партија и држава течат низ исти цевки.

Прашањата што остануваат по оваа промена не се „дали има потпретседатели“, туку кој ги контролира трите најважни точки: партиската организација на терен, кадровскиот филтер и контактите со економските центри што традиционално стојат околу секоја голема партија. И дали новата поставеност ќе донесе поголема проверливост, или само ќе ја направи моќта помалку видлива за јавноста, а поотпорна на внатрепартиска конкуренција.