Skip to content
Унгарија повторно ја стави Европската Унија во позиција да избира меѓу принцип и компромис, но овојпат со рок што се мери во денови. На 22 февруари 2026, Унгарија најави дека ќе го блокира усвојувањето на 20-тиот пакет санкции на Европска унија против Русија, токму кога Брисел сака мерките да бидат финализирани пред четиригодишнината од почетокот на целосната инвазија врз Украина, на 24 февруари.
Пораката од Будимпешта е поставена како услов, а не како став: додека не се обнови испораката на руска нафта преку нафтоводот Дружба, Унгарија нема да дозволи „напредок на одлуките важни за Киев“. Ова го соопшти унгарскиот министер за надворешни работи Петер Сијарто, кој директно ја врза санкциската политика на ЕУ со енергетскиот спор меѓу Киев, Будимпешта и Братислава.
Во срцето на конфликтот е прекинот на испораките на нафта преку „Дружба“, што трае од 27 јануари, по оштетување на инфраструктурата во западна Украина по руски напади, според украинските тврдења. Унгарија и Словачка, пак, ја обвинуваат Украина дека не го враќа протокот доволно брзо и дека преку енергетскиот вентил врши политички притисок.
Зошто ова е повеќе од уште една епизода на „Орбановото вето“? Бидејќи ова не е блокада на маргинална мерка, туку на пакет што ЕУ го третира како сигнал за единство и континуиран притисок врз Москва. Уште поважно, станува збор за механизам што по правило бара едногласност: ако една земја каже „не“, целиот пакет останува на чекање. Токму тука Виктор Орбан со години ја игра истата карта – санкциите не ги напаѓа фронтално како идеја, туку ги држи како лост за свои енергетски, буџетски или домашнополитички цели.
Овојпат, Будимпешта не застанува само на санкциите. Унгарија најавува блокада и на веќе договорениот заем од 90 милијарди евра за Украина – средства што ЕУ ги гледа како клучни за финансирање на украинската одбрана и државна ликвидност. Проблемот е идентичен: и тука е потребна едногласност за да се отклучи механизмот. Во превод, еден енергетски спор може да се претвори во финансиска гуша за Украина, токму во период кога руските удари по енергетската инфраструктура ја прават секоја зима потешка од претходната.
Во оваа стратегија, Унгарија не е сама. Словачка јавно застана зад Будимпешта, а премиерот Роберт Фицо се закани дека ќе го прекине снабдувањето со електрична енергија за Украина ако протокот на нафта не се обнови. Тоа ја крева тензијата на ниво на класична уцена во услови на војна: додека Киев се обидува да ја закрпи мрежата под удари, две членки на ЕУ и НАТО му поставуваат рокови со енергетски последици. Украина ваквите потези ги нарече „ултиматуми и уцени“ и побара итно посредување од Европска комисија.
Во позадина постои уште една „европска вистина“ што оваа криза ја прави непријатна: исклучоците. И Унгарија и Словачка имаат исклучоци од дел од европските ограничувања за руска нафта, поради зависноста од цевководните испораки преку „Дружба“. Со други зборови, ЕУ формално ја санкционира Русија, но практично одржува канали што им се критични на одделни членки. Токму таму се раѓа просторот за условување: кога зависноста е вградена во системот, зависноста станува аргумент, а аргументот станува вето.
Од унгарска перспектива, ова се продава како „одбрана на национален интерес“. Од европска перспектива, тоа е тест колку ЕУ може да функционира како геополитички актер кога секоја крупна одлука може да се „заклучи“ со една престолнина. А од украинска перспектива, ова изгледа како отворање втор фронт – не во рововите, туку во салите на Советот на министри во Брисел.
Постојат и домашнополитички мотиви. Во извештаите се наведува дека односите меѓу Будимпешта и Киев дополнително се влошиле по обвинувања дека Украина ја поддржува унгарската опозиција пред изборите во април – тврдења што украинските власти ги демантирале. Во таков амбиент, тврдата позиција кон Киев носи и внатрешна политичка корист: ја зацврстува нарацијата дека Унгарија „не дозволува да биде жртва“ и дека Брисел и Киев бараат од неа повеќе отколку што таа е подготвена да плати.
Што значи ова за 20-тиот пакет санкции? Најавите укажуваат дека ЕУ подготвувала мерки кои, меѓу другото, би ги погодиле услугите поврзани со поморскиот транспорт на руски фосилни горива, во обид да се затегне обрачот околу приходите на Москва. Но, дури и најдобро дизајниран пакет е немоќен ако не стигне до гласање или ако заглави во „општа резерва“ – тактика со која се бараат дополнителни гаранции пред да се даде зелено светло.
Суштинскиот проблем е дека санкциите одамна не се само економска мерка, туку и политичка порака. Ако пакетот се одложи токму пред годишнината на инвазијата, пораката што ќе се чуе во Москва е едноставна: Европа се дели кога е најважно. Затоа оваа приказна не е „само за нафта“. Ова е приказна за тоа како еден оштетен цевковод може да ја разниша целата архитектура на европската солидарност – и како војната во Украина се води и преку инфраструктура, и преку институции, и преку вета.