Венецуела: најголеми резерви на нафта, најмалку корист од нив

Прашањето колку нафта има Венецуела повторно излезе во прв план по турбуленциите околу Каракас и сигналите дека нафтениот сектор може да стане клучна алатка во новото геополитичко прегрупирање. Во бројки, одговорот звучи импозантно: Венецуела има околу 303 милијарди барели докажани резерви сурова нафта, што ја држи на врвот во светски рамки.

Ова „богатство под земја“ не значи автоматски и богатство во буџетот. Докажаните резерви се количини што се сметаат за економски исплатливи за експлоатација со постојната технологија, а глобално се проценуваат на околу 1,73 трилиони барели. Со 303 милијарди, Венецуела се движи околу една петтина од светскиот „докажан“ колач, а дел од анализите ја ставаат и околу 17% од глобалните резерви.

Клучниот проблем е што најголемиот дел од венецуелската нафта не е лесна и „слатка“, туку тешка и екстра-тешка сурова нафта, концентрирана во Појасот Ориноко. Таквата нафта е погуста, бара посложени техники (вбризгување пареа, мешање со полесни суровини за да стане пазарлива) и по правило оди со дисконтирана цена во однос на полесните типови. Тоа ја прави експлоатацијата поскапа и многу почувствителна на политички ризик, санкции, инвестиции и техничка логистика.

Затоа „најголемите резерви“ не се преведуваат во „најголемо производство“. Според податоци што ги пренесуваат меѓународни извори, Венецуела лани произведувала околу 1,1 милион барели дневно, далеку под историските нивоа – во 1970-тите се споменува производство до 3,5 милиони барели дневно. Со други зборови, земјата има огромен ресурс, но излезната славина е стеснета со години.

Причините се насобирани во долг список што ретко се сведува на една точка: недоволни вложувања и одржување, стареење на инфраструктурата, управувачки кризи во државната PDVSA, ограничен пристап до капитал и технологија, како и меѓународни санкции што ги стеснија пазарите и финансиските канали. Во исто време, се менуваше и географијата на купувачите: САД историски беа главен пазар, но во последната деценија тежиштето се помести кон Азија, со Кина како доминантна дестинација во периодите на најсилни ограничувања.

Токму тука се гледа контрастот што ја прави приказната „венецуелска“: на хартија – најголеми докажани резерви во светот; во пракса – земја што произведува и извезува под својот потенцијал, додека секое ново политичко поместување веднаш се чита низ прашањето кој, како и под кои услови ќе може да го отвори Ориноко.