Венецуелската нафта може да биде повотрно достапна за Куба

Венецуелската нафта за Куба повторно влезе во игра откако американското Министерство за финансии на 25 февруари соопшти дека ќе води поволна политика кон барања за посебни лиценци за препродажба на венецуелска нафта за комерцијална и хуманитарна употреба на островот, во момент кога Куба се соочува со една од најтешките горивни кризи во последните децении, а Вашингтон потегот го претставува како поддршка за кубанскиот народ и приватниот сектор, но не и за државните, воените и разузнавачките структури.

Но овој пресврт не значи дека старите испораки автоматски се враќаат. Американската насока не е општа дозвола, туку пат за одобрување по поединечни барања, и тоа под услов трансакциите да не им користат на субјекти поврзани со кубанската држава. Тоа е значајно затоа што токму по прекинот на снабдувањето од Венецуела во јануари, Куба остана без својот клучен надворешен извор на енергија: според Ројтерс, во 2025 година од Венецуела добивала околу 26.500 барели дневно, или приближно една третина од дневните потреби, додека Ал Џезира наведува дека во одредени периоди тој удел се движел и до околу 35.000 барели дневно во рамки на долготрајниот бартер-аранжман меѓу Каракас и Хавана.

Токму затоа главното прашање не е само дали правно се отвора канал, туку дали горивото навистина може да стигне до кубанската економија во обем што ќе направи разлика. Куба произведува нафта, но нема доволен капацитет да рафинира колку што ѝ треба, а кризата веќе се гледа во долги рестрикции на струја, нарушено снабдување и сериозен притисок врз секојдневниот живот. Дополнително, сè уште не е јасно дали евентуалната препродажба ќе оди по цени блиски до порано субвенционираниот модел или по строги пазарни услови; ако биде второто, олеснувањето може да остане ограничено, особено ако најголемиот дел од кубанската дистрибуција и понатаму минува низ државно доминирани канали што американските правила сакаат да ги заобиколат.

Во таа смисла, потегот повеќе личи на контролирано попуштање отколку на вистинско обновување на старото енергетско партнерство. Промената дојде откако лидерите од Карибите предупредија дека продлабочувањето на кризата во Куба може да предизвика пошироки последици за миграцијата, безбедноста и регионалната стабилност. Затоа одговорот на прашањето од насловот, барем засега, е двоен: венецуелската нафта формално повторно може да биде достапна за Куба, но практично останува врзана за лиценци, политички услови, цената на горивото и способноста тоа навистина да стигне до населението, а не само да се отвори како можност на хартија