Skip to content
Канадскиот премиер Марк Карни на Светскиот економски форум во Давос одржа говор кој за кратко време стана вирален, испраќајќи силна порака дека светот влегува во нова, нестабилна фаза во која повеќе не важат старите правила на меѓународниот поредок.
Без директно да го спомене американскиот претседател Доналд Трамп, Карни оцени дека „американската хегемонија е завршена“, а дека големите сили сè почесто ја користат економијата како оружје.
„Старата претпоставка дека географијата и сојузништвата автоматски носат сигурност и просперитет – повеќе не важи“, порача канадскиот премиер.
Крај на илузијата за стабилен светски поредок
Карни истакна дека светот повеќе не живее во период на постепена транзиција, туку во момент на длабок распад на досегашниот меѓународен поредок.
„Живееме во време кога големите сили дејствуваат без ограничувања, а правилата важат само за слабите. Тоа е суровата реалност“, рече тој.
Тој предупреди дека економската интеграција, која со децении се сметаше за гарант на мирот, денес сè почесто се користи како средство за притисок – преку санкции, трговски бариери и контрола врз синџирите на снабдување.
„Живеевме во удобна лага“
Во говорот, Карни се повика на чешкиот дисидент и поранешен претседател Вацлав Хавел и неговиот есеј „Моќта на немоќните“.
„Долги години живеевме во илузија – знаевме дека системот не е праведен, но учествувавме во него затоа што ни носеше стабилност. Денес таа илузија се распаѓа“, рече тој.
Според него, светот влегува во фаза во која државите мора да избираат:
или ќе се прилагодат и ќе градат сопствена отпорност,
или ќе станат зависни и ранливи.
Канада: Принципи, но и реализам
Карни нагласи дека Канада го менува својот пристап:
- ја намалува зависноста од еден партнер,
- инвестира во енергија, безбедност и технологии,
- гради нови трговски и безбедносни сојузи,
- ја зајакнува сопствената одбранбена и економска моќ.
„Не можеме повеќе да се потпираме само на вредности. Мора да имаме и сила зад нив“, порача тој.
Тој најави дека Канада ќе ја зголеми воената потрошувачка, ќе инвестира во критични минерали и вештачка интелигенција и ќе ја прошири соработката со ЕУ, Азија и земјите од Индо-Пацификот.
„Ако не сме на масата – ќе завршиме на менито“
Во најцитираната порака од говорот, Карни порача:
„Ако средните држави не седнат на масата каде се носат одлуките – ќе завршат на менито.“
Тој предупреди дека билатералните односи со големите сили секогаш носат ризик од потчинетост и дека единствениот излез е здружување на држави со слични вредности.
Порака што одекна низ светот
Говорот на канадскиот премиер беше оценет како еден од најотворените и најреалистични настапи на еден западен лидер во последните години.
„Старата рамка е мртва. Носталгијата не е стратегија. Време е да изградиме нов свет – искрено, трезвено и заедно“, заклучи Карни.