Skip to content
Од оваа недела, туристите и нерезидентите што сакаат да ѝ се приближат „од прва линија“ на Фонтана ди Треви – до самиот раб каде што традиционално се фрла паричка – ќе треба да платат влезница од 2 евра. Новата мерка не ја укинува посетата како јавен простор, туку ја дели на две искуства: бесплатно гледање од плоштадот и платен, контролиран пристап до најтесниот појас околу водата.
Градските власти ја оправдуваат промената со бројките што одамна ја „јадат“ логиката на отворен монумент: над 10 милиони посетители годишно, во просек околу 30.000 дневно, а во шпиц и до 70.000 луѓе. Во таа маса, фонтаната станува тесно грло – не само за фотографија, туку и за безбедност, ред и одржување. Во локалните проценки, токму притисокот од гужвите бил аргументот да се воведе контролирана зона со наплата, по модел што веќе се тестира на други европски „хотспотови“ со претерана посетеност.
Како функционира системот на терен? Пристапот до контролираниот простор се организира преку насочен влез, со купување билет на лице место или преку официјална веб-страница наменета за фонтаната. Градоначалникот Роберто Гвалтијери го продава моделот како „уредна колона“ и движење со влез од една и излез од друга страна, со идеја луѓето да можат да стојат колку што сакаат – но без турканици и хаос што ја претвораат атракцијата во сцена на постојан конфликт за простор.
Наплатата, според информациите што циркулираат во меѓународните извештаи, важи во одредени часови: работни денови од 11:30 до 22:00, а за викенди од 09:00 до 22:00. Надвор од тие термини, пристапот се релаксира, што практично остава „прозорци“ за оние што сакаат да ја посетат рано наутро или доцна навечер.
Кој не плаќа? Изземени се жителите на Рим, лицата со попреченост (и нивните придружници), децата помлади од 6 години, како и лиценцирани туристички водичи. Тоа е класичната матрица на „туристичка такса со локален имунитет“: градот ја признава фонтаната како урбан симбол што им припаѓа на жителите, а товарот го префрла на посетителите што го создаваат најголемиот притисок врз просторот.
Суштинското прашање, сепак, не е само цената, туку порака која ја испраќа една таква мерка. Поддржувачите ја читаат како заштита на културно наследство и механизам за „нормализација“ на посетата: помал метеж, помал ризик од инциденти, помалку деградација на каменот и околината. Критичарите, пак, предупредуваат на лизгав терен: кога симболот на градот почнува да се „сече“ на платен и бесплатен дел, јавниот монумент се претвора во услуга со билет, а спонтаноста – токму она што ја прави градската култура жива – полека се заменува со контролирано искуство. Властите возвраќаат дека не станува збор за приватизација, туку за управување без трајни бариери и со акцент на ред и безбедност.
Фонтана ди Треви одамна е повеќе од архитектура: таа е масовен ритуал. Легендата вели дека една паричка фрлена со десната рака преку левото рамо е „карта“ за враќање во градот – мит што ја храни туристичката економија исто толку колку и естетиката на барокното ремек-дело. Денес, истиот ритуал добива ново правило: паричката останува симбол, но пристапот до работ на водата добива цена – што, во пракса, ќе покаже дали Рим ја лекува гужвата или само ја ребрендира во „регулирана маса“.