Skip to content
Ноќва погледите повторно се свртени кон Вашингтон и Техеран, откако Доналд Трамп ја подигна реториката на највисоко ниво досега и порача дека „целa цивилизација ќе умре вечерва“ ако Иран не прифати договор до рокот што самиот го постави. Според американските извештаи, крајниот рок е 20 часот по вашингтонско време во вторник, односно околу 02 часот по полноќ на 8 април по македонско време.
Таа изјава не доаѓа изолирано. Само еден ден претходно, Трамп на прес-конференција рече дека Иранците треба да се кренат против сопствената власт ако има прекин на огнот, иако, како што призна, таков чекор би бил крајно опасен за нив.
Во истата линија на притисок, тој се закани со уништување на иранските мостови и електрани ако Техеран не ја отвори морската рута низ Ормутскиот теснец. Асошиејтед прес објави и дека на прашање дали е загрижен дека такви напади би можеле да се толкуваат како воени злосторства, Трамп одговорил дека воопшто не е загрижен.
Токму тука се гледа и суштинската промена во пораките што доаѓаат од Белата куќа. Во официјалните соопштенија, американската операција против Иран се претставува со појасно дефинирани цели: уништување на ракетниот арсенал и производството, ослабување на морнарицата, прекин на поддршката за регионални прокси-групи и спречување Иран да дојде до нуклеарно оружје.
Но последните јавни настапи на Трамп одат пошироко од тоа и веќе не се сведуваат само на воени цели, туку влегуваат во зона на закани кон инфраструктура што директно го држи секојдневниот живот во земјата. Тоа е клучната разлика меѓу официјалната американска воена формула и сегашната политичка реторика на претседателот.
Иран, пак, не покажува дека ќе попушти под тој притисок. Според Ројтерс, Техеран поставил сопствени предуслови за разговори за траен мир: итен прекин на нападите, гаранции дека тие нема да се повторат и надомест за причинетата штета. Иран воедно одбива привремен прекин на огнот и сака трајно решение, а не краток предах. Тоа значи дека вечерва не се судираат само две армии, туку и две целосно различни логики: американска логика на ултиматум и иранска логика на условување.
Затоа и прашањето не е само дали Трамп навистина ќе го „срамни“ Иран, туку дали со сопствените изјави се оттурна во агол од кој тешко може да излезе без нова ескалација. Асошиејтед прес потсетува дека тој и претходно ги продолжувал роковите, што значи дека и оваа закана може да биде дел од стратегија на притисок, а не нужно најава за непосреден тотален удар.
Но истите извори предупредуваат и дека напад врз мостови и електрани би можел да отвори сериозни прашања за меѓународното право, особено затоа што Ормутскиот теснец носи околу една петтина од светската нафта, а секое дополнително проширување на конфликтот веднаш се прелева врз цените на енергенсите и глобалната економија.
Снимки во живо: