Skip to content
Александар Вучиќ повторно ја продава старата приказна за Србија како држава што не е ничија марионета, што не оди во НАТО и што сама го бира својот пат. Но токму додека ја повторува таа порака пред домашната јавност, од другата страна излегува факт што ја руши целата реторика: Србија во мај ќе одржи заедничка воена вежба со НАТО, и тоа на сопствена покана.
Токму тука е суштината на политичката измама што Вучиќ со години ја пакува како државничка мудрост. Пред граѓаните зборува за воена неутралност, за независна политика и за Србија што никому не му служи. Во пракса, пак, Белград истовремено гради блиски односи со Пекинг, се повикува на стратешко пријателство со Кина, а паралелно соработува и со НАТО кога тоа му одговара. Во февруари годинава Вучиќ повторно ја нагласи цврстата посветеност на Србија кон политиката „Една Кина“ и ја опиша Кина како „вистински пријател и партнер“, што покажува дека антизападната реторика дома не го спречува да одржува повеќеслојна надворешна политика надвор.
Но проблемот не е во тоа што Србија разговара и со Исток и со Запад. Проблемот е што Вучиќ едно им кажува на Србите, а друго прави кога станува збор за безбедноста и воената соработка. НАТО Командата на здружените сили во Неапол јавно соопшти дека во мај ќе се одржи заедничка вежба со Војската на Србија на полигонот Боровац, и притоа јасно наведе дека таа ќе се реализира на покана на Србија. Тоа значи дека не станува збор за наметната активност, туку за свесна одлука на Белград.
Во тоа е и главната контрадикција. Ако Србија навистина сака да се претставува како држава што држи дистанца од НАТО поради бомбардирањето во 1999 година, тогаш мора да објасни зошто сама го повикува НАТО на воена вежба на своја територија. Ако, пак, оваа соработка е нормален дел од прагматичната безбедносна политика, тогаш Вучиќ треба чесно да им каже на граѓаните дека антинатовската реторика служи повеќе за домашна употреба отколку за вистинска државна позиција.
Со други зборови, Вучиќ не ја води Србија ниту искрено антинатовски, ниту искрено прозападно. Тој ја води двојно. За националистичката публика во Србија зборува дека земјата нема да стане членка на НАТО и дека не е ничија марионета. За меѓународните партнери, пак, остава отворени канали, организира вежби, одржува воена комуникација и внимателно ја дозира соработката за да не го изгуби маневарскиот простор. Таа политика можеби му носи политичка корист на Вучиќ, но за јавноста значи постојано живеење во магла.
Токму затоа изјавите од типот „не сме ничии марионети“ не звучат како израз на суверенитет, туку како театар за домашна публика. Зашто држава што на еден ден зборува против зависност, а на друг ден вежба со НАТО по сопствена покана, не ја покажува својата независност, туку својата политичка дволичност. Вучиќ не ги оттурнува големите сили. Тој постојано игра меѓу нив, а на Србите им продава приказна дека тоа не се случува.
На крајот, најважното прашање не е дали Србија има право да соработува со НАТО. Секако дека има. Прашањето е зошто Вучиќ тоа не го кажува отворено, туку и натаму гради политички капитал врз митот дека Србија стои сосема надвор од таа приказна. Ако во мај српската војска ќе вежба со НАТО, тогаш проблемот не е во самата вежба. Проблемот е во лагата со која таа соработка им се прикрива на граѓаните.