Вучиќ и Милановиќ во судир: како пропадна самитот Брдо-Бриони

Вучиќ и Милановиќ влегоа во нов дипломатски судир на 30 март, кога хрватскиот претседател Зоран Милановиќ го откажа мајскиот самит на Процесот Брдо-Бриони во Хрватска со образложение дека изјавите и постапките на српскиот претседател Александар Вучиќ во последните денови и недели се спротивни на целите на иницијативата и ја загрозуваат регионалната стабилност. Од Белград стигна брз одговор: Вучиќ рече дека ја поддржува одлуката, дека „нему таму не му е место“ и дека посетата на Јасеновац за него е поважна од присуството на самитот.

Хронологијата на оваа нова ескалација почнува уште во средината на март. На 13 март Вучиќ тврдеше дека соработката меѓу Загреб, Тирана и Приштина претставува закана за Србија и зборуваше за можен сојуз насочен против Белград. Само два дена подоцна, на 15 март, Милановиќ возврати дека таквите тврдења се „шакави“ и праша со што Хрватска воопшто би ја нападнала Србија, додавајќи дека не гледа логика во драматизирањето на односите. Така, реторичката пресметка прерасна од политичка порака во отворен меѓудржавен конфликт.

Новиот јаз помеѓу Белград и Загреб дополнително се продлабочи на 28 март, кога на српскиот историчар Милош Ковиќ му беше забранет влез во Хрватска. Вучиќ тоа го нарече „дивјаштво“ и најави протестна нота. Веднаш потоа, по локалните избори во Србија, тој повторно отвори фронт со алузии за влијание на соседна држава врз изборниот процес, а хрватските медиуми и официјални соопштенија токму таа серија изјави ја врзаа со драматичната одлука на Милановиќ да го стопира самитот. Иако кабинетот на хрватскиот претседател не наведе една конкретна спорна изјава, пораката беше јасна: политичкиот јазик на Вучиќ веќе не е прифатлив ни за регионална маса што постои токму за дијалог.

Така, самитот Брдо-Бриони, формат што Хрватска и Словенија го туркаат како платформа за соработка и европска перспектива на регионот, наместо да биде дипломатска сцена во мај, стана жртва на мартовска пресметка меѓу двајца лидери кои ионака со години комуницираат повеќе преку провокации отколку преку доверба. Последната размена покажува дека во односите меѓу Белград и Загреб веќе не е доволна само формална покана за средба; прво мора да постои минимум политичка волја да не се урне масата пред лидерите воопшто да седнат на неа.