Вучиќ за Македонија во ЕУ: забрзан пакет со Украина до 2027?

Српскиот претседател Александар Вучиќ изјави дека се борел не само Србија, туку и Северна Македонија и Босна и Херцеговина да добијат реална шанса за членство во Европската Унија, во контекст на идеи што кружат околу можен „забрзан“ пристап за Украина како дел од поширок мировен пакет за прекин на војната. Според него, ако земјите од Западен Балкан влезат во ЕУ – или во некаков вид „полуевропска унија“ – границите би станале помалку важни, а регионот би добил поинаков економски и безбедносен хоризонт.

Вучиќ ова го кажа како гостин во програма на Федералната радиотелевизија на Босна и Херцеговина, каде што посочи дека се разработува посебен пристап во рамки на можен договор за Украина, со сценарио земјата да може да стане членка од 1 јануари 2027 година. Во таква рамка, тој ја гледа „прозорец-можноста“ и за дел од земјите од Западен Балкан кои со години се заглавени во статус на кандидати, преговарачи или вечни „следни на ред“.

Оваа порака доаѓа во момент кога во европските и дипломатските кругови сè почесто се спомнуваат модели на „фазно“ интегрирање – од побрз политички влез, до постепено добивање пристап до политики и фондови, а потоа и до полни права во институциите. За Украина, таквите дискусии се врзуваат со безбедносни гаранции и реконструкција по војната, но нивниот одек директно се прелева и врз Западен Балкан: ако ЕУ го менува темпото и форматот за Киев, притисокот да покаже кредибилитет и кон Скопје, Сараево и останатите кандидати станува поголем.

За Северна Македонија, ваквите наративи имаат двоен ефект. Од една страна, се отвора политичка логика дека ЕУ би можела да бара „пакет-стабилност“ на целиот континент и да ја забрза интеграцијата на оние што се најблиску до Унијата. Од друга, реалноста останува дека процесот и натаму зависи од едногласност и од билатерални условувања, а македонскиот пат последниве години е блокиран токму на прашања поврзани со уставни измени и гаранции дека условувањата нема да се повторуваат во следните фази.

Во тој контекст, изјавата на Вучиќ може да се чита и како обид да се врати темата „Западен Балкан во ЕУ“ во големата геополитичка агенда – но и како индиректна порака дека регионот не сака да остане во чекалната додека Европа бара брзи решенија за Украина. Прашањето е дали Брисел ќе оди кон вистинска политичка одлука што ќе ги намали разликите меѓу кандидатите – или ќе создаде нова хиерархија, каде што дел земји ќе добијат забрзан пристап, а други ќе останат заложници на старите правила и ветата.