Skip to content
Предлог-измените на Законот за високо образование отвораат сериозна социјална и родова неправда, тврди Венко Филипче, посочувајќи дека забраната на вонредни студии практично го стеснува пристапот до образование за вработени лица, возрасни студенти и луѓе со семејни обврски, а најсилно ќе ги погоди жените.
Од Социјалдемократски сојуз на Македонија велат дека спорната одредба ја носи идејата за „ред“ преку забрана, наместо преку поддршка и флексибилност. Филипче на прес-конференција оцени дека таква мерка е социјално неправедна затоа што токму вонредните студии се механизам за луѓето што веќе работат да продолжат со образование без да ја прекинат егзистенцијата. Според него, ефектот не е само образовен, туку и економски: кога државата го сече патот за дообразување, ја кочи мобилноста на луѓето што се обидуваат да напредуваат преку труд и квалификации.
Во фокусот на критиката е конкретна одредба – член 27 став 6 – за која СДСМ тврди дека предвидува забрана на вонредни студии за наставнички професии. Во ваква формулација, како што аргументира Филипче, директно се удира токму во жените кои најчесто мора да го усогласуваат професионалниот развој со семејните обврски, грижа за деца или други домаќински одговорности. Наместо да се прошируваат моделите на учење и да се адаптираат институциите на реалниот живот на студентите, се создава правило што го прави образованието привилегија на оние што можат да си дозволат класично студирање без прекин и без дополнителни обврски.
Политичката рамка што ја поставува СДСМ оди подалеку од спорната забрана. Филипче ја поврзува со поширок страв дека законот, „во оваа форма“, може да стане алатка за партизација и притисок врз автономијата на универзитетите. Во неговата теза, рестрикциите за младите и флексибилните форми на студирање се комбинираат со модели што оставаат повеќе простор за влијание на политиката врз системот, наместо да се нудат јасни и мерливи механизми за развој на високото образование.
Оттука и апелот: власта да не го поднесува предлогот во Собрание на Република Северна Македонија „вака како што е“. Филипче најави дека ако документот сепак влезе во парламентарна процедура без суштински корекции, СДСМ ќе иницира јавна расправа со учество на стручната јавност, за да се отвори простор да се слушнат универзитетите, професорите и луѓето што директно би ја платиле цената на забраната. Пораката е дека овој судир нема да остане само на прес-конференции: ќе се обиде да се претвори во институционална дебата за тоа дали државата гради систем што ги задржува луѓето и им дава шанса да учат, или систем што ги турка надвор со правила што не ја признаваат нивната реалност.