Skip to content
Реформите во високото образование влегуваат во завршна фаза, но наместо смирување, спорот меѓу Министерството за образование и академската заедница повторно се заострува. Додека министерката Весна Јаневска најавува дека новиот закон од понеделник ќе влезе во владина процедура, Независниот академски синдикат бара процесот да не се турка набрзина и разговорите да продолжат.
Од Министерството велат дека на ЕНЕР веќе се објавени новите верзии на законите за високото образование, за обезбедување квалитет и за научноистражувачката дејност, и тврдат дека во нив се вградени конструктивните предлози од јавните дебати, состаноците и коментарите од академската заедница. Според МОН, станува збор за законски решенија што треба да одговорат на, како што наведува, повеќегодишниот пад на квалитетот во високото образование и слабата активност на науката.
Но синдикатот вели дека суштинските забелешки не биле прифатени. Во реакцијата објавена на 5 април, НАкС предупредува дека со предложените решенија се нарушува универзитетската автономија, бидејќи дел од надлежностите на независните тела се префрлаат кон Министерството. Синдикатот тврди и дека се остава простор за политичко влијание врз кадровската политика, финансирањето и управувањето со универзитетите.
Посебен спор отвораат и новите критериуми за избор во наставно-научни звања. Според НАкС, условите се премногу крути, не ги земаат предвид разликите меѓу научните области и можат најсилно да ги погодат младите истражувачи, особено во услови кога државата нема јасен и предвидлив систем за финансирање на науката. Синдикатот предупредува дека наместо квалитет, ваквиот пристап може да донесе нов одлив на кадар од универзитетите.
Дебатата околу законот трае со месеци и веќе ја подели академската јавност. Дел од професорите и универзитетските претставници сметаат дека со новите решенија автономијата формално останува, но во пракса се стеснува преку зголемена административна и политичка контрола. Од друга страна, министерката Јаневска вели дека законот нема да се повлече и дека бројни корекции веќе се направени, а конструктивните забелешки се вградуваат во финалната верзија.
Така, пред влезот на законот во владината процедура, главното прашање останува исто: дали државата навистина ќе испорача реформа што ќе го подигне квалитетот на високото образование, или ќе отвори нова фаза на недоверба меѓу власта и универзитетите. Ако се суди според последните реакции, компромисот сè уште не е постигнат.