Skip to content
Цените на гасот растат по новата ескалација на Блискиот Исток, откако беа погодени клучни гасни капацитети во Катар и Иран, а пазарите веднаш ја вградија опасноста од подолг прекин во снабдувањето. Reuters објави дека европските цени на гасот на 19 март скокнале за околу 25 до 35 проценти во еден ден, додека Катар предупредил дека штетите на неговиот LNG-комплекс може да одземат години за целосна санација и да оттурнат околу 17 проценти од извозниот капацитет на земјата.
Причината за нервозата е едноставна: Катар е една од клучните земји за течен природен гас, а Меѓународната агенција за енергија наведува дека речиси 20 проценти од светската LNG-трговија минува низ Ормутскиот Теснец. ИЕА предупредува и дека за катарскиот и емиратскиот гас практично нема брза алтернативна рута, додека другите извозни терминали веќе работат блиску до полн капацитет. Тоа значи дека секој подолг застој не останува регионален проблем, туку брзо станува глобален ценовен удар.
За Македонија ова не мора веднаш да значи драматичен скок на сметките кај секое домаќинство, но значи силен ризик за индиректен удар врз парното, струјата и индустриските трошоци. Според Регулаторната комисија, дури 86 проценти од потрошувачката на природен гас во земјата во 2023 година отпаѓала на когенеративни постројки за електрична енергија и централно греење, додека индустријата учествувала со 12 проценти. Државниот завод за статистика, пак, објави дека групата „домување, вода, електрична енергија, гас и други горива“ во јануари 2026 пораснала за 1 процент на месечно ниво.
Тоа во превод за граѓаните значи дека најпрво може да поскапат трошоците што зависат од енергија: греење, производство, транспорт и дел од храната и услугите. Reuters веќе предупреди дека европските залихи на гас се околу 30 проценти полни, наспроти речиси 54 проценти вообичаено за почетокот на март, што остава мал простор за смирување ако кризата потрае. Затоа ова не е само берзанска вест, туку предупредување дека скапата енергија лесно може повторно да се пресели во секојдневниот буџет.