Јован Буљ – милиционерот што сообраќајот го претвори во уличен танц

На почетокот на 70-тите години, на излезот од теразискиот тунел, пред Домот на младината во Белград, се појавува фигура што ќе стане дел од живиот градски фолклор: сообраќајниот милиционер Јован Буљ, во беспрекорно чиста униформа, со бел шлем и ракавици што светкаат под сонцето.

Рутинската задача – стоп, тргнување, свртување – во неговата изведба се претвора во мала кореографија: движењата се широки, течни, ритмични, речиси балетски, иако самиот вели дека зад тоа не стои балетско школување, туку спорт – фудбал и ракомет – и сопственото чувство дека улицата заслужува малку елеганција.

Пешаците застануваат да го гледаат, возачите забавуваат не само поради семафорот туку и за да не ја пропуштат „претставата“, а Белград постепено го усвојува Буљ како свој неофицијален симбол – човек кој покажува дека и строгата униформа може да носи шарм, насмевка и стил. Во години кога Југославија сака да изгледа модерно, отворено, блиску до светот, неговата појава станува дел од таа слика: град во кој сообраќајниот милиционер не е само знак за ред, туку и доказ дека секојдневието може да биде мало уметничко дело.

Со славата доаѓаат и поканите: Буљ станува редовен гостин на градски приеми, позира за фотографии, се појавува во медиумите, а некои ќе кажат дека во еден момент бил „најпознатиот Југословен после Тито“ – лик кој го препознаваат не само белграѓани, туку и туристи, работници од провинција, па дури и странски дипломати.

Кулминацијата на таа слава е патувањето во Лондон, каде на Пикадили/Оксфорд Стрит им го покажува на британските колеги и на случајните минувачи својот стил на регулирање сообраќај, создавајќи вистинска улична атракција – а според тогашните сведоштва, дури и се претставува пред кралицата Елизабета II.

Од слава до заборав – Дали на системот почна да му пречи силната индивидуалност под шинелот на униформата?

Но приказната што почнува како урбана бајка полека добива потемни нијанси. На почетокот на 80-тите, Јован Буљ одеднаш исчезнува од раскрсниците: прераспореден е во железничката служба за безбедност, а потоа и прерано пензиониран, уште во четириесеттите години. Во јавноста останува впечатокот дека градот едноставно решил да се откаже од својот најпрепознатлив милиционер, како да станал премногу познат, премногу „уметнички“ за систем кој не сака премногу индивидуалност под шинелот на униформата.

Животот после славата изгледа многу пообично: Буљ со години работи во мала трафика во блок 70 на Нов Белград, заедно со сопругата Ева, продава весници и ситници на луѓе кои понекогаш само магливо се сеќаваат дека човекот зад пултот некогаш бил „милиционерот во бело од Теразија“. Подоцна, како чувар на паркинг покрај сплавовите на Сава, ги поминува вечерите меѓу паркирани автомобили и сопствени спомени, далеку од аплаузот на пешаците и љубопитните погледи што некогаш ги собирал со секое движење на раката.

Кога на 3 февруари 2010 година умира во Белград, на 71-годишна возраст, веста поминува скромно низ медиумите – неколку некролози, неколку присетувања, неколку фотографии од младиот милиционер со бел шлем и беспрекорна поза. Она што останува по него е едно особено чувство на југонoсталгија: спомен дека во едно поинакво време и местото на раскрсницата можело да биде сцена, а човек во униформа – симбол на градот, не поради стравот што го внесува, туку поради човечката топлина и грациозноста што ја подарува на секое минување на улица.