Skip to content
Научници кои работат со Columbia University и програмата Breakthrough Listen објавија дека во податоци од најдлабоките радио-пребарувања кон центарот на Milky Way идентификувале „кандидат“ за милисекунден пулсар – ултракомпактен остаток од ѕвезда што ротира екстремно брзо и испраќа радио-импулси со речиси часовничка прецизност.
Сигналот е интересен затоа што се поврзува со регионот во непосредна близина на супермасивната црна дупка Sagittarius A*. Во првичната анализа се издвојува период од 8,19 милисекунди – карактеристика што одговара на милисекунден пулсар.
Зошто ова е потенцијално голема работа? Пулсарите се сметаат за најпрецизни „космички часовници“: ако околу нив дејствува силна гравитација или ако импулсите минуваат низ екстремно искривен простор-време, во времето на пристигнување се појавуваат мали, но мерливи отстапувања. Токму тие отстапувања би биле лабораторија за тестирање на општата релативност на Albert Einstein во услови што на Земјата не можат да се реплицираат.
Важен е и начинот на кој е „филтриран“ сигналот. Според објавите, тимот користел повеќе од 20 часа набљудувања со Green Bank Telescope во периодот 2021–2023, на високи радио-фреквенции (X-band), токму затоа што центарот на галаксијата е „задушен“ од меѓуѕвездено расејување што ги заматува слабите сигнали на пониски фреквенции. Дел од набљудувањата биле фокусирани на највнатрешниот регион (околу 1,4 лак-минутa), што ја прави кампањата една од најосетливите до сега за овој дел од небото.
Но токму тука е линијата меѓу откритие и надеж: авторите не тврдат дека пулсарот е потврден. Во научниот труд се наведува дека кандидатот не бил повторно детектиран во следни набљудувања, што ја намалува сигурноста и ја држи приказната во зона на „можно, но непотврдено“. Тоа, парадоксално, ја зајакнува и пошироката научна дилема – т.н. „проблем на исчезнатите пулсари“ во галактичкиот центар, каде теоријата очекува голема популација, а праксата со години наоѓа премалку јасни сигнали.
Од истражувачки аспект, следниот чекор е проверливост: дополнителни опсервации, независни анализи и споредување со алтернативни објаснувања за радио-извор што може да имитира пулсарски потпис. Затоа е значајно и тоа што набљудувањата се објавуваат јавно, со цел пошироката научна заедница да може да го „нападне“ проблемот од повеќе агли, без да зависи од еден тим и една интерпретација.