Skip to content
Глобалните воени трошоци ќе се зголемат за 2,9 проценти во 2025 година и покрај падот од 7,5 проценти во Соединетите Американски Држави, откако претседателот Доналд Трамп ја запре новата воена помош за Украина, покажа извештајот на центарот за истражување на конфликти.
Трговијата се зголеми на 2,89 трилиони долари во 2025 година, единаесетта година по ред на раст, а уделот во глобалниот бруто домашен производ (БДП) достигна 2,5 проценти – највисоко ниво од 2009 година, според податоците од Стокхолмскиот меѓународен институт за истражување на мирот (SIPRI).
„Со оглед на голем број тековни кризи, како и долгорочните цели за воени трошоци на многу земји, овој раст веројатно ќе продолжи до 2026 година и понатаму“, се вели во извештајот на SIPRI. Трите земји со најголеми воени трошоци – САД, Кина и Русија – заедно сочинуваат 1,48 трилиони долари, или 51 процент од глобалните алокации.
Америка, Кина и Русија сочинуваат половина од светската потрошувачка
Воените трошоци на САД паднаа на 954 милијарди долари во 2025 година, главно затоа што не беше одобрена нова воена помош за Украина, се вели во извештајот. Во претходните три години, американското воено финансирање на Украина изнесуваше вкупно 127 милијарди долари.
„Намалувањето на воените трошоци на САД во 2025 година веројатно ќе биде краткотрајно“, соопшти SIPRI.
„Трошењето одобрено од Конгресот на САД за 2026 година порасна на над 1 трилион долари, што е значително зголемување во однос на 2025 година, и би можело дополнително да се зголеми на 1,5 трилиони долари во 2027 година“, се додава во извештајот.
Главниот придонес за поголемата глобална потрошувачка беше зголемувањето од 14 проценти во Европа, на 864 милијарди долари.
Трошењата за одбрана во Русија и Украина продолжија да растат во четвртата година од војната, додека зголемените трошоци на европските членки на НАТО доведоа до најголем годишен раст во Централна и Западна Европа од крајот на Студената војна.
Трошоците на Израел се намалија за 4,9 проценти на 48,3 милијарди долари со завршувањето на војната во Газа во 2025 година, додека трошоците за одбрана на Иран се намалија втора година по ред, за 5,6 проценти на 7,4 милијарди долари.
Резултати од истражувањето
Според методологијата на SIPRI, 29-те европски членки на НАТО потрошиле вкупно 559 милијарди долари во 2025 година, а 22 од нив имале воени трошоци од најмалку 2,0 проценти од БДП.
Германија беше најголемиот воен трошаџија во групата, со трошоци поголеми за 24 проценти во однос на претходната година, на 114 милијарди долари. Воениот товар на Германија го надмина прагот од 2,0 проценти за прв пат од 1990 година, достигнувајќи 2,3 проценти од БДП во 2025 година.
Воените трошоци на Шпанија се зголемија за 50 проценти на 40,2 милијарди долари, со што нејзиниот воен товар надмина 2,0 проценти од БДП за прв пат од 1994 година. Како што е забележано во 2025 година, воените трошоци на европските членки на НАТО пораснаа побрзо од кога било досега од 1953 година, што го одразува континуираниот стремеж кон европска независност со зголемен притисок од САД за зајакнување на распределбата на товарот во рамките на алијансата.
Извештајот, исто така, проценува дека трошоците на Блискиот Исток се стабилни и покрај постојаните конфликти и регионалните соперништва – воените трошоци на Блискиот Исток достигнаа околу 218 милијарди долари во 2025 година, што е само 0,1 процент повеќе отколку во 2024 година, а освен Израел, повеќето други големи потрошувачи во регионот за кои се достапни податоци ги зголемија своите трошоци.
Воените трошоци на Израел се намалија за 4,9 проценти на 48,3 милијарди долари, што одразува намалување на интензитетот на војната во Газа во текот на 2025 година по договорот за прекин на огнот со Хамас во јануари 2025 година, но сепак израелските трошоци останаа 97 проценти повисоки отколку во 2022 година.
Воените трошоци на Турција се зголемија за 7,2 проценти во 2025 година на 30,0 милијарди долари, делумно поради тековните воени операции во Ирак, Сомалија и Сирија.
Потрошувачката на Иран се намали втора година по ред, паѓајќи за 5,6 проценти на 7,4 милијарди долари во 2025 година, а вистинското намалување е последица на високата годишна инфлација од 42 проценти, додека потрошувачката се зголеми во номинални износи.
Азија и Океанија го бележат најбрзиот раст на воените трошоци од 2009 година – во 2025 година воените трошоци достигнаа вкупно 681 милијарда долари, што е зголемување од 8,1 процент во однос на 2024 година – најголемо годишно зголемување од 2009 година. Кина, втора по големина воена потрошувачка во светот, ги зголеми своите воени трошоци за 7,4 проценти на 336 милијарди долари, што е нејзино 31-во последователно зголемување во однос на претходната година, бидејќи Кина ја продолжи својата програма за модернизација на воената опрема.
Воените трошоци на Јапонија се зголемија за 9,7 проценти и достигнаа 62,2 милијарди долари во 2025 година, што е еквивалентно на 1,4 проценти од БДП – најголем удел од 1958 година.
Воените трошоци на кинескиот регион Тајван се зголемија за 14 проценти на 18,2 милијарди долари (2,1 процент од БДП), што е најголемо годишно зголемување од најмалку 1988 година, бидејќи Народноослободителната армија ги интензивираше воените вежби околу островот.
„Американските сојузници во Азија и Океанија, како што се Австралија, Јапонија и Филипините, трошат повеќе на своите војски, не само поради долготрајните регионални тензии, туку и поради растечката неизвесност околу американската поддршка.
„Како и во Европа, сојузниците на Америка во Азија и Океанија се исто така под притисок од администрацијата на Трамп да трошат повеќе за своите војски“, рече Диего Лопез да Силва, виш истражувач во SIPRI.
Помеѓу 2024 и 2025 година, воените трошоци на Велика Британија се намалија за 2,0 проценти на 89,0 милијарди долари, додека француските воени трошоци се зголемија за 1,5 проценти на 68,0 милијарди долари во истиот период.
Индија, петтиот најголем трошач на воени трошоци во светот, ги зголеми своите воени трошоци за 8,9 проценти на 92,1 милијарди долари, а воените трошоци на Пакистан се зголемија за 11 проценти на 11,9 милијарди долари.
Воените трошоци на Саудиска Арабија се зголемија за 1,4 проценти на 83,2 милијарди долари, што ја прави осмиот најголем трошач на воени трошоци во светот.
Вкупните воени трошоци во Африка се зголемија за 8,5 проценти и достигнаа 58,2 милијарди долари – воените трошоци на Нигерија се зголемуваат за 55 проценти на 2,1 милијарди долари во 2025 година, како што се зголемуваат бунтовите и екстремистичкото насилство. придонесуваат за влошување на несигурноста.
Воените трошоци на Гвајана се зголемија за 16 проценти на 248 милиони долари, поттикнати од ескалацијата на тензиите со Венецуела околу регионот Есекибо, а трошоците на Венецуела остануваат непознати поради недостаток на јавно достапни податоци.
SIPRI го следи развојот на воените трошоци низ целиот свет и одржува најсеопфатен, конзистентен и сеопфатен јавно достапен извор на податоци за воените трошоци, според веб-страницата на организацијата.