Skip to content
Ескалацијата околу Иран, заедничката израелско-американска воена операција, извештаите за смртта на врховниот лидер ајатолахот Али Хамнеи и последователните ирански напади во голем број земји од Блискиот Исток предизвикаа брзи политички и дипломатски реакции на Балканот.
Владите свикаа итни безбедносни состаноци, ја зголемија безбедноста на клучните локации, издадоа предупредувања до своите граѓани и активираа планови за евакуација, додека во некои земји се појавија и домашни политички несогласувања.
Турција: протести пред базите на НАТО и подготвеност за медијација
Демонстрации се одржаа пред базите на НАТО во Измир и Адана во Турција на повик на Турската комунистичка партија. На транспарентите пред базата во Измир пишуваше „Долу со империјализмот, долу со ционизмот“, а демонстрантите бараа затворање на базите. Различни антиамерикански и антиизраелски групи, исто така, најавија протести за 1 март.
Претседателот Реџеп Таип Ердоган ги осуди нападите врз Иран, велејќи дека тие го нарушуваат суверенитетот на земјата и го загрозуваат регионалниот мир. Тој, исто така, ги нарече иранските ракетни и беспилотни летала напади врз земјите од Заливот кои се домаќини на американски бази неприфатливи.
Анкара традиционално се спротивставува на воената интервенција во Иран. Со заедничка граница долга повеќе од 500 километри, Турција се плаши од дестабилизација, економски превирања и можна бегалска криза. Ситуацијата на граничниот премин Капиќој останува мирна.
Турското Министерство за надворешни работи соопшти дека е подготвено да помогне во посредувањето. Ердоган разговараше со регионалните лидери и со американскиот претседател Доналд Трамп, а турските министри се во контакт со колегите, вклучувајќи го и иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи.
Грција: Итни совети и предупредувања за превозот
Во Атина, премиерот Киријакос Мицотакис свика итен состанок на советот за безбедност поради близината на конфликтот и присуството на американска база во Суда, Крит, каде што мерките се заострени. Носачот на авиони USS Gerald R. Ford се закотви таму на 24 февруари пред да биде распореден во близина на Израел.
„Грција дејствува мирно како фактор на стабилност во регионот. Мора да се избегне понатамошна ескалација“, рече Мицотакис, нагласувајќи ја важноста на заштитата на цивилите и меѓународното право.
Грчките поморски власти им советуваа на бродовите што пловат под грчко знаме да го избегнуваат Персискиот Залив, Оманскиот Залив и Ормутскиот Проток.
Грчкиот министер за одбрана Никос Дендиас свика итен состанок во министерството во недела наутро за да ги процени случувањата на Блискиот Исток со раководството на вооружените сили.
Бугарија: нема воена закана
Советот за безбедност на Бугарија објави дека во моментов нема директна воена закана за територијата на Бугарија. Вршителот на должноста премиер Андреј Ѓуров изјави дека земјата не е страна во конфликтот и не учествува на никаков начин во воената операција.
Министерството за внатрешни работи и службите презедоа превентивни мерки, а во Министерството за надворешни работи работи 24-часовен кризен штаб. Се анализира и ризикот од зголемен миграциски притисок, а граничните служби се во состојба на висока готовност.
Министерот за одбрана Атанас Запрјанов нагласи дека Бугарија не може да биде директна цел, бидејќи не учествува во операцијата и нема офанзивно оружје поврзано со неа на бугарска територија.
Министерката за надворешни работи Надежда Нејнски објави дека над 11.400 бугарски граѓани живеат во конфликтниот регион. Над 10.000 се постојано жители на Израел, од кои повеќето имаат двојно државјанство. Во Ирак има 140 бугарски државјани и над 360 со двојно државјанство, а околу 300 во Катар. Активирани се планови за евакуација и се дискутираат опции за копнен пат низ Азербејџан доколку е потребно.
Нејнски увери дека се обезбедени залихите за гориво за наредните месеци и дека се развиени алтернативни енергетски патишта, така што евентуалното затворање на Ормутскиот теснец нема да влијае на земјата.
Лидерот на ГЕРБ, Бојко Борисов, ги опиша иранските напади во регионот како опасна ескалација и повика на дипломатско решение.
Србија
Српскиот претседател Александар Вучиќ изјави дека конфликтот бил подготвуван долго време и нема да заврши брзо. Тој најави дека Србија ќе ги зајакне своите одбранбени капацитети.
Српската амбасада во Техеран беше оштетена во воздушните напади, по што дипломатскиот персонал беше повлечен во Азербејџан. Не се пријавени повредени. Министерството за надворешни работи го подигна предупредувањето за патување за Иран, Израел, ОАЕ, Катар, Кувајт и Бахреин на највисоко ниво.
Косово, Албанија
Претседателот на Косово, Вјоса Османи, изјави дека „дојде часот на слобода за народот на Иран“ и им се заблагодари на САД и претседателот Трамп.
Албанскиот премиер Еди Рама изрази силна поддршка за Израел и САД и ги поддржа напорите за одвраќање на Техеран од стекнување нуклеарни или други воени капацитети.
Министерот за надворешни работи на Северна Македонија, Тимчо Муцунски, изјави дека Македонија стои со своите сојузници од САД, нагласувајќи дека дипломатијата мора да остане главна потпора.
Романија: откажани летови и препораки до граѓаните
Романија ги повика своите граѓани да го напуштат Иран и Израел. Летовите меѓу Букурешт и Тел Авив беа откажани, што влијаеше на речиси 1.500 патници во еден ден. TAROM и Wizz Air привремено ги прекинаа летовите до Тел Авив, Дубаи, Абу Даби и Аман.
Властите нагласија дека мерките се преземени од безбедносни причини и ги повикаа граѓаните да ги следат упатствата на Министерството за надворешни работи.