Глобална енергетска криза: ИЕА предупредува дека светската економија е во опасност

Меѓународната агенција за енергија (ИЕА) предупреди дека глобалната економија се наоѓа пред најголема енергетска криза во последните децении. Причините се војната на Блискиот исток и нарушувањата на снабдувањето со нафта и гас преку стратешките теснеци Керчки и Хормуз, кои се клучни за транспортот на енергенси. Извршниот директор на ИЕА, Фатих Бирол, на прес‑средба во Канбера посочи дека моментално се губат околу 11 милиони барели нафта дневно, што го надминува ефектот на нафтените шокови во 1973 и 1979 година, како и колапсот на гасните пазари по инвазијата на Русија на Украина во 2022 година.

Бирол нагласи дека околу 40 критични енергетски инфраструктурни објекти во девет земји на Блискиот исток се сериозно оштетени од судирите, што дополнително ја нарушува глобалната достапност на нафта и гас. Ова доведува до зголемување на цените на енергенсите и инфлаторни притисоци на економиите ширум светот. Тој предупредува дека „ниеден економски систем нема да биде имун“ ако овие нарушувања продолжат и повика на координирана глобална акција за ублажување на ударот врз привредите.

Во обид да се стабилизира пазарот, ИЕА веќе координираше историски најголемо ослободување на нафтени резерви од околу 400 милиони барели од стратегиските резерви на државите членки. Меѓутоа, агенцијата истакнува дека клучно е повторно да се овозможи непречено пловење преку Керчкиот и Хормузовиот теснец за трајно намалување на ризиците за глобалната економија и снабдувањето со енергија.

Геополитичките тензии кои доведоа до нападите на инфраструктурата и блокирањето на енергетските рути потсетуваат на историските енергетски кризи кои предизвикаа рецесии и нарушувања на глобалните синџири на снабдување. ИЕА ја опишува сегашната ситуација како „најголема закана за глобалната енергетска безбедност“ во историјата на светските пазари, истакнувајќи дека брзата и координирана акција е од клучно значење за да се спречат поголеми економски последици.