Скопје се затресе, дали има можност од афтершокови

Земјотресот што денеска напладне беше почувствуван во Скопје и околината повторно го отвори старото и секогаш чувствително прашање: дали по ваков потрес може да следуваат афтершокови. Официјалните податоци покажуваат дека станува збор за земјотрес со магнитуда од 2,7 степени според Рихтеровата скала, со епицентар во скопското подрачје и со интензитет III-IV степени според Европската макросеизмичка скала. Тоа е доволно потресот јасно да се почувствува, особено ако е плиток и блиску до урбана средина, но не и да се зборува за штети или за силен сеизмички настан.

Токму тука лежи и првата важна разлика што често се губи во јавноста. Земјотрес што е слаб по магнитуда не мора да биде и незабележлив. Во град како Скопје, каде потресите брзо се чувствуваат во зградите и густо населените населби, и релативно слаб удар може да предизвика вознемиреност. Чувството кај граѓаните затоа е реално, но не значи автоматски дека следува посилен удар.

Афтершокови, секако, се можни. Тоа е вообичаена појава по секој земјотрес, бидејќи тлото по главниот потрес продолжува да се приспособува. Но кај вакви послаби земјотреси, афтершоковите обично се малубројни и уште послаби од првиот удар. Со други зборови, можноста не е исклучена, но тоа не е причина само по себе да се создава впечаток дека Скопје влегува во посериозна сеизмичка епизода.

Она што науката не го дозволува е прецизно предвидување. Не може со сигурност да се каже дали по денешниот потрес ќе има нов, кога би се случил и со каква јачина би бил. Тоа е и причината зошто секој ваков настан краткорочно отвора простор за шпекулации, а не за точни прогнози. Земјотрес може да остане изолиран слаб удар, но може да биде следен и од неколку ситни последователни потреси кои најчесто граѓаните едвај ги чувствуваат или воопшто не ги забележуваат.

За Скопје, кое е дел од сеизмички активно подрачје, ваквите дилеми секогаш имаат и дополнителна тежина. Историјата на градот ја одржува чувствителноста висока, па секое нишање на тлото веднаш се чита и низ страв и низ колективна меморија. Но фактите во овој случај засега не упатуваат на драматично сценарио. Станува збор за слаб локален земјотрес што бил почувствуван затоа што се случил блиску до градот, а не затоа што носи автоматска најава за нешто поголемо.

Најтрезниот заклучок по денешниот потрес е дека можност за афтершокови постои, но дека тие, ако се појават, најверојатно би биле послаби. Наместо паника, клучни остануваат следењето на официјалните податоци и присебноста. Во вакви ситуации најчесто не е најопасен самиот слаб потрес, туку брзината со која стравот почнува да произведува сопствени „прогнози“.