Skip to content
Изјавата на претседателката Гордана Сиљановска-Давкова дека Македонија, ако се гледа низ призмата на скринингот и реформските капацитети, би требало многу бргу да стане членка на Европската Унија, е всушност најкраткиот опис на македонската европска фрустрација: државата не тврди дека е без проблеми, туку дека не е заглавена поради техничка неподготвеност, туку поради политичка пречка што не произлегува од вообичаените европски правила. Таа ова го кажа на заедничката прес-конференција со црногорскиот претседател Јаков Милатовиќ, притоа објаснувајќи дека и изјавата на премиерот Христијан Мицкоски за „децении чекање“ била условна, со „ако треба“.
Фактите навистина покажуваат дека Македонија одамна не е на почетокот на патот. Земјата поднесе апликација за членство уште во март 2004 година, кандидатски статус доби во декември 2005, а првата меѓувладина конференција со ЕУ се одржа во јули 2022 година. Тоа значи дека Скопје веќе две децении е во европската чекалница, а формалното отворање на преговорите не донесе и автоматско политичко движење напред.
Но исто толку точно е и другото: техничката подготвеност сама по себе не е доволна за да се отвори следната фаза. Европската комисија во последниот извештај нотира дека земјата продолжила да работи на патоказите за владеење на правото, јавната администрација и функционирањето на демократските институции, но јасно додава дека првиот кластер треба да се отвори кога ќе бидат исполнети релевантните услови. Меѓу нив експлицитно стојат и уставните измени за внесување на Бугарите во Уставот, како што е предвидено во рамката од 2022 година. Значи, тезата дека Македонија е блокирана само поради својот реформски дефицит едноставно не ја покрива целата слика; блокадата е и политичка, и вградена во самиот преговарачки процес.
Токму затоа Сиљановска-Давкова последниве денови сè почесто го опишува македонскиот пат кон ЕУ како „маратон со пречки“ што, според неа, немаат основа во европското право. Тој речник не е случаен. Со него државниот врв се обидува да ја префрли тежината од прашањето „дали Македонија испорачува доволно реформи“ кон прашањето „дали ЕУ дозволи билатерални услови да станат дел од европската методологија“. Во таа смисла, пораката од Скопје веќе не е дека членството не е можно, туку дека е можно само ако политичката пречка престане да се претставува како европски критериум.
Оттука, суштината на денешната изјава не е оптимизам дека Македонија утре ќе стане членка, туку обид да се наметне ново читање на застојот: ако се мери по скрининг, државата не е последна; ако се мери по политичка предвидливост, таа останува заглавена. И токму во таа противречност е целата македонска европска драма — Брисел бара исполнување на условите од рамката, а Скопје тврди дека токму рамката веќе одамна не е само европска, туку и билатерална.